Aflatoksin analizlerinde numune homojenizasyonu: Kuru homojenizasyon, Sulu homojenizasyon?

Avrupa Birliği Komisyonu 1999 yılında aldığı bir kararla aflatoxin analizleri için alınacak numune büyüklüğünü 30kg olarak belirlemiştir. Bu karar kısa süre sonra ülkemizde de ilgili tebliğ doğrultusunda uygulanmaya başlanmıştır.

Edip Sincer
Sincer Dış Ticaret

Avrupa Birliği Komisyonu 1999 yılında aldığı bir kararla aflatoxin analizleri için alınacak numune büyüklüğünü 30kg olarak belirlemiştir.   Bu karar kısa süre sonra ülkemizde de ilgili tebliğ doğrultusunda uygulanmaya başlanmıştır.

30 kg numune AB ve ülkemiz mevzuatlarında bulunan “numunenin tamamı, tam homojenizasyon sağlamada etkinliği kanıtlanmış bir yöntemle öğütülmeli ve iyice karıştırılmalıdır” hükmü açısından bir takım zorluklar ortaya çıkarmaktadır.  AB Komisyonu ayrıca uygulanan homojenizasyon işleminin Standart Operasyon Prosedürü'ne (SOP) bağlanarak akreditasyon kapsamına alınmasını ve laboratuvar tarafından tam homojenizasyona ulaşıldığının kanıtlanmasını talep etmektedir.

Bu zorlukların aşılması ve numune homojenizasyonu için en ideal yöntemin belirlenmesi amacıyla, AB Komisyonunun isteği üzerine Tüketici ve Ürün Güvenliği Otoritesi (Hollanda), Eurofins Laboratuvarı (Almanya) ve Amerikan Tarım Dairesi (USDA) tarafından piyasada bulunan homojenizasyon ekipmanlarını kullanım kolaylığı ve homojenizasyon kalitesi açısından karşılaştıran kapsamlı bir çalışma yapılmıştır.   Bu çalışmada göz önünde bulundurulan performans kritieleri; analitik sonuçlar, standart sapma ve partikül büyüklüğü dağılımıdır.  Sulu homojenizasyonun daha düşük standart sapmaya yol açtığı ve bunun da daha düşük partikül büyüklüğünden kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.  Ayrıca çalışmada sulu homojenizasyon sonucu  tespit edilen aflatoksin miktarının kuruya göre daha yüksek olduğu ve bu nedenle kuru homojenizasyon yapılmasının hatalı negatif sonuçlara yol açabileceği belirlenmiştir.

Kuru homojenizasyon konusunda yapılan bir diğer tespit de; özellikle yağ içeriği yüksek numunelerde açığa çıkan yağ nedeniyle topaklanmaların oluşması ve bunun hem homojenizasyona negatif etki etmesi, hem de temizleme aşamasının zahmetli olmasıdır.

Çalışmanın özet bölümünde, aflatoksin analizleri için sulu yöntemin 1) daha düşük partikül büyüklüğü sağlaması, 2) en düşük CV değerini vermesi nedeniyle, daha iyi bir homojenizasyon sağlamasından dolayı tercih edilmesi gerektiği belirtilmiştir.  Ayrıca kuru homojenizasyonun sulu homojenizasyona göre çok daha yüksek sayıda hatalı negatif ve hatalı pozitif sonuca yol açabileceği gösterilmiştir.