Ambalaj mühendisliği ile sektör gelişir

İstanbul Aydın Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Zeynep Tacer Caba, ambalaj üreticilerinin ar-ge çalışmalarına daha fazla destek sağlanması ve dünyada var olan “ambalaj mühendisliği” kavramının Türkiye gıda sektörü için de daha yaygın hale getirilmesi ile sektörün önümüzdeki yıllarda daha fazla gelişebileceğini söyledi.

Özlem As

İstanbul Aydın Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Zeynep Tacer Caba, ambalaj üreticilerinin ar-ge çalışmalarına daha fazla destek sağlanması ve dünyada var olan “ambalaj mühendisliği” kavramının Türkiye gıda sektörü için de daha yaygın hale getirilmesi ile sektörün önümüzdeki yıllarda daha fazla gelişebileceğini söyledi.
Caba, “Türkiye’de gıda ambalaj sektörü toplam ambalaj sektörü üretiminin yaklaşık yarısını oluşturmaktadır. Euromonitor International verilerine göre gıda ambalaj sektörü üretim 2011 yılından beri yaklaşık yüzde 5 büyüme göstermiştir. Türkiye’de gıda ambalaj sektöründe yer alan bazı firmalar ihracatta da önemli rol oynamaktadır. Özellikle plastik ambalaj Türkiye’de önemi ihracat kalemlerinden bir tanesidir. Gıda ambalajlama konusundaki inovatif teknolojilerin tüketicilere daha fazla tanıtılması ve daha fazla kabul görmelerinin sağlanması ile maliyetlerin düşürülmesi ve çalışmaların daha fazla hız kazanması mümkün olacaktır. Geçen yıl Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) da bu ihtiyaçlardan yola çıkarak teknoloji firmaları ve üniversitelere yönelik “Akıllı/Aktif Ambalaj Malzeme ve Teknolojilerinin Geliştirilmesi” Çağrısı yayımlayarak gıda ambalajı konusundaki ar-ge çalışmalarını teşvik etmiştir” şeklinde konuştu.

Talep “kolay-açılabilir” kapaklar yönünde

Gıda ambalajlamada teknolojik gelişmelerin genel olarak tüketicinin rahatlık, yüksek kalite beklentisi, hızla değişen yaşam koşulları ve zamansızlıkla ilgili beklentileri karşılamak üzere yoğunlaştığını belirten Caba, gelecekte gıda ambalajlamada belirleyici faktörlerden bir diğerinin de kullanım kolaylığı olacağı düşünüldüğünü söyledi.
Caba, “Özellikle uzayan yaşam süresi nedeniyle olgun yaştaki tüketicilerin gıda ambalajı açarken asgari kuvvet uygulama yönündeki taleplerinin sektörde “kolay-açılabilir” nitelikli ambalajlara yönelik bir eğilim oluşturması beklenmektedir. Bunun yanında çeşitli kalite indikatörleri, akıllı ambalajlar, tedarik zinciri boyunca ürün takibini sağlayan interaktif akıllı ambalajlar ve mikroenkapsülasyon teknolojileri önemli yaklaşımlar arasındadır. Diğer yandan, dünyada oluşan atıkların önemli bir kısmını gıda ambalajları oluşturmakta olup; bu miktarın azaltılması ve sürdürülebilirlikle ilgili endişeler gıda ambalajlamada biyobozunur ambalajların da önem kazanmasını sağlamıştır. Şüphesiz bu gelişme politik ve yasal düzenlemelerdeki değişiklikler ışığında gelecekte daha fazla önem kazanacak, nanoteknolojik uygulamalar da bu alanda önemli bir katkı sağlamaya devam edecektir” diye konuştu.

Gıda güvenliği için ambalaj hangi özelliklere sahip olmalı?

Ambalajın güvenlik fonksiyonunun; kapsama, kullanım kolaylığı ve bilgi verme vb. fonksiyonları içerisinde en önemlisi olduğunu belirten Caba, bu nedenle gıda ambalajlarının gıdanın raf ömrü boyunca mikrobiyal, kimyasal ve fiziksel güvenliğini en üst düzeyde sağlamak zorunda olduğunu söyledi. Caba. “Ambalaj, gıdayı tedarik zinciri boyunca çevredeki tüm risklerden korurken, şüphesiz kendisi de bileşimiyle insan sağlığı için hiçbir risk taşımamalıdır. Bu anlamda gıda ambalajı öncelikle gıda etrafında onu özellikle mikrobiyal kontaminasyondan koruyacak bir bariyer görevi görmelidir. Buna ek olarak, mikrobiyal risk oluşturabilecek oksijen, nem vb. faktörlere karşı da gıdayı korumalıdır. İkinci olarak, gıda ambalajları içeriğinde bulunan ve insan sağlığı için risk taşıyabilecek kimyasalların gıdaya geçişine izin vermemelidir. Türk Gıda Kodeksi Gıda İle Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliğinde ‘Bu malzemelerden insan sağlığını tehlikeye sokacak, gıdanın bileşiminde istenmeyen değişimlere veya duyusal özelliklerinde değişikliğe neden olacak miktarda geçiş olamaz’ cümlesi ile tanımlanmıştır. Bu anlamda gıda kalitesi ve gıda güvenliği her gıda için, bir bütün olarak ele alınmalı ve gıda ambalajı buna göre tasarlanmalıdır” diye konuştu.

Ambalajda kullanılan malzemelerin özellikleri

Ambalajın, içindeki ürünü tüketiciye güvenli, sağlam, anlaşılır, vb. özelliklerle en iyi durumda teslim etmekle yükümlü olduğunu kaydeden Caba, sözlerine şöyle devam etti: “Ambalaj malzemeleri insan sağlığı için tehlikeli olabilecek kimyasalların migrasyonuna karşı tüketicinin güvenliğini koşulsuz sağlamalı ve yasal kurallara uygun olmalıdır. Ambalaj, gıdanın bozulmasına neden olabilecek kimyasal, biyokimyasal ve mikrobiyolojik reaksiyonları önleyerek gıda stabilitesini sağlamalıdır. Bunların yanında; gıdayla, gıdanın üretilmesi ve korunması için kullanılan yöntemlerle uyumlu olması gerekir. Kapağının özgün ve kolay açılabilir olması çok önemlidir; ancak gıdanın tüketiciye ulaşmadan önce hiçbir şekilde ellenmediğini mutlaka garantilemelidir. Ambalaj malzemesinin gerektiği kadar kullanılmış olması, fizyolojik bakımdan kusursuz ve tehlikesiz olması ve çevreye zararlı olmamasına mutlaka dikkat edilmelidir.”