Anneler ve hamileler organik gıda tüketiyor mu?

Anadolu Üniversitesinden Dr. Öğretim Üyesi Nur Özer Canarslan ve İskenderun Teknik Üniversitesinden Dr. Öğretim Üyesi Canan Yılmaz Uz’un ortaklaşa yürüttükleri “Annelerin ve Hamilelerin Organik Gıda Satın Alma Davranışları” başlıklı araştırmanın sonuçları açıklandı.

Araştırma sonuçları, annelerin günden güne artan sağlık bilinciyle artan organik gıda tüketimini gözler önüne serdi. Araştırmada annelerin organik tüketim davranışlarıyla ilgili pek çok detay yer aldı.

Araştırmada; daha önce organik gıda satın aldığını beyan eden 601 anne ve hamileden oluşan örnekleme grubu incelendi. Araştırma, katılımcılarının büyük bir kısmının orta yaş grubundan (28-47 yaş arası), büyük şehirlerde yaşayan ve yüksek eğitim seviyesine sahip annelerden oluştuğu görüldü.

Organik gıdayı satın alan anne, tüketen tüm aile

Araştırmaya katılan annelerin (hamileler de dahil) yüzde 99’u tek başına veya bir başkası ile birlikte evde mutfak alışverişinden sorumlu olduğunu ve yüzde 33’ü ayda en az bir kez, yüzde 52’si haftada bir ya da birkaç kez, yüzde 5’i günde bir ya da birkaç kez organik gıda satın aldıklarını belirtti. Katılımcıların yüzde 85’i ise satın aldığı organik gıdaları sadece çocuklarına değil sanılanın aksine ailecek tükettiklerini belirttiler.

Anneler organik gıda logosunu ayırt edebiliyor mu?

Bir ürünün organik olup olmadığının tek bir belirleyicisi vardır: Etiket. Organik ürünlerin etiketlerinde organik tarım logosu ve etiket bilgileri yer alır. Ülkemizde organik tarım logosu kullanma iznini T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı vermektedir. Araştırmada verilen çeşitli logolar arasından doğru organik gıda logosunu tanıyabilen katılımcıların oranı yüzde 63 olmuştur. Organik gıda hakkındaki bilgilere, yüzde 61 oranla en fazla internet aracılığıyla ulaşıldığı ortaya çıkmıştır. Organik gıda bilgi kaynağı olarak internet’i yüzde 15 oranla doktorlar veya uzmanlar, yüzde 12 arkadaş çevresi izlemiştir.

Annelere göre organik gıda…

Annelerin organik gıdalara ilişkin en çok; tüm organik ürünlerin sertifikalanmak zorunda olduğu, organik gıdaların sağlığa yararlı olduğu ve besleyici olduğu bilgilerini kabul ettikleri ortaya çıkmıştır. Sağlık bilincinin giderek yaygınlaştığı ve sağlık endişesinin günden güne arttığı bir ortamda, tüketicilerin sertifikalanmış ürünlere olan bakış açılarının bu denli olumlu olması, onları sağlıklı ve besleyici bulmaları anlaşılabilir bir gerekçe olarak ortaya çıkmıştır.

Anneler neden organik gıda tüketiyor?

Katılımcıların organik gıda satın almaları konusunda etkili olan en önemli üç faktör, ileriki nesiller için doğal kaynakları koruma isteği, organik tarıma ve sürdürülebilirliğe destek vermek ve organik gıdaları kendileri ve aileleri için sağlıklı bulmaları olmuştur. Sağlıkla ilgili faydaların bu denli önem arz ettiği ve tüketicilerin özellikle tarımsal kimyasalların insan sağlığı üzerindeki zararlı etkilerinden kaçınma isteklerinin ciddi boyutlara ulaştığı bir ortamda, organik gıda satın alımını etkileyen en önemli faktörün, doğal kaynakları ileriki nesiller için koruma isteğinin olması, çalışmaya dahil olan örnekleme grubunun özgeci (altruistic) yönünün çok güçlü olduğunun bir kanıtı olarak görülmektedir. Organik tarımın insan, hayvan ve çevre merkezli değerlere hitap edip bu duyguları tatmin eden olumlu sonuçlarının varlığı, özellikle mevcut çalışmanın örneklemini oluşturan katılımcıları cezbetmiş, onların insan doğasında var olan egoist duyguları bastırarak daha genel çapta bir bakış açısı kazanmalarını sağlamıştır. Büyük bir kitle tarafından, herhangi bir şeye karşı, belirli bir zaman diliminde gösterilen aşırı ilgi anlamına gelen moda kavramının, organik gıda tercihinde en düşük etkiye sahip olduğunun ortaya çıkması, tüketicilerin gıda tercihlerinde bilinçli davrandıklarının, neyi, hangi amaçla yaptıklarının farkında olduklarının ve herhangi bir şeyi kendilerine özgü değerleri yansıtması dolayısıyla satın aldıklarının bir göstergesi olarak kabul edilmiştir.

Anneler neden daha fazla organik gıda satın almıyor?

Bilinen bütün olumlu nedenler ve son yıllarda artan önemine rağmen, organik gıda tüketiminin sınırlı miktarda olması, satın alımı engelleyen birtakım faktörlerin olduğuna işaret etmektedir. Annelerin organik gıdaları daha fazla tüketmemelerinin ardında yatan en önemli nedenin organik gıdaların yüksek fiyatları olduğu görülmüştür. Fiyat düzeylerinin biraz daha düşük olmasının organik gıda tüketimini arttıracağı aşikardır. Bunun yanı sıra, piyasada zor bulunabilir olmaları, tüketicilerin bu gıdalara erişimi için ekstra bir güç sarf etmelerine neden olacak, bu da organik beslenmek isteyen tüketicilerin bu arzularını gerçekleştirmelerini zorlaştıracaktır. Organik ürün çeşitliliğinin artması, tüketicilerin daha kolay tercih yapmalarını sağlayacak, sunulan sınırlı alternatifler, organik gıda tüketmek isteyen tüketicilerin önünde bir bariyer olmaktan çıkacaktır.

Hangi gıdaların organik olanları tercih ediliyor?

Satın alınan organik ürün türüne bakıldığında katılımcıların yüzde 92’sinin daha önce organik yumurta, yüzde 78’i süt ve süt ürünleri, yüzde 71’i organik taze ve meyve, yüzde 62’si organik bakliyat satın aldığı görülmüştür.

Anneler organik gıdalara daha fazla ödemek istiyor mu?
Araştırma katılımcılarının yüzde 97’si organik gıda satın almak için daha yüksek tutar ödemeye istekli olduğunu belirtmişlerdir. Yumurta, salça, kavanoz maması gibi belirli gıdaların organik alternatiflerine ödeyebilecekleri maksimum fiyat sorulduğunda, çocukları doğrudan ilgilendiren ürünlere olan ödeme istekliliğinin çok daha fazla olduğu görülmüştür. Katılımcıların organik yumurta için, konvensiyonel yumurtaya kıyasla yüzde 132 daha fazla ödemek istediği, organik salça için, konvensiyoneline kıyasla yüzde 131 daha fazla ödemek istediği, organik kavanoz maması için konvensiyoneline kıyasla yüzde 175 daha fazla ödemek istediği ortaya çıkmıştır. Anneler için organik gıdada en fazla tercih edilen ürün türünün yumurta olması ve yumurtaya 1.32 kat daha fazla ödemek istemeleri organik yumurtanın anneler için önemini göstermiştir. Bunun dışında çocuk söz konusu olduğunda anne ve anne adaylarının çok daha hassas oldukları ve fiyatı diğer etkenlerden çok sonra değerlendirdiği anlaşılmaktadır.