En fazla şikayet et ürünlerinden

Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Daire Başkanı Dr. Neslihan Alper açıkladı: En fazla şikayet et ürünlerinden

     

Türkiye'de 39 Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü, Bursa Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğü ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'ndan yetki almış 95 özel gıda kontrol laboratuvarı bulunuyor. 41 kamu laboratuvarının 38’i; 95 özel gıda kontrol laboratuvarının 86’sı “TS EN ISO 17025” standardına göre TÜRKAK tarafından akredite olarak hizmet veriyor. Tarım Gıda ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Daire Başkanı Dr. Neslihan Alper, laboratuvarlarda gıda, gıda ile temas eden her türlü madde ve malzemeler ile yemlerin güvenilirliği, hijyen ve kalite analizlerinin gerçekleştirildiğinin bilgisini verdi. Alper, Alo 174'e son 8 yılda gıda güvenliği ile ilgili gelen başvuruların ürün gruplarına göre incelendiğinde; et ve et ürünleri, tahıl, un ve unlu mamuller ve hazır yemek ve yemek fabrikası (tabldot) konularında olduğunu açıkladı.

Özlem EROL

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın laboratuvar faaliyetleri hakkında bilgi verir misiniz?

Türkiye’de gıda alanında analiz hizmeti verecek bir gıda kontrol laboratuvarının, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’ndan kuruluş ve çalışma izni alarak yetkilendirilmesi gerekmektedir. Üçüncü tarafa hizmet vermeyen, sadece proje çalışması ve/veya kendi otokontrollerini yapan işletme içi laboratuvarlar bunun dışında tutulmuştur.  Gıda kontrol laboratuvarları, 29 Aralık 2011 tarihli “Gıda Kontrol Laboratuvarlarının Kuruluş, Görev, Yetki ve Sorumlulukları İle Çalışma Usul ve Esaslarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik” esaslarına göre faaliyetlerini sürdürmektedirler. Özel gıda kontrol laboratuvarları, adı geçen Yönetmelikte belirtilen şartları sağlayıp, Bakanlığımızdan yetki aldıktan sonra faaliyet göstermektedir.
Laboratuvarların kalitesinin en temel göstergelerinden biri akreditasyondur. Akreditasyon; bir laboratuvarın öncelikli olarak ulusal, kapsamının yetersizliği durumunda ise uluslararası yetkilendirilmiş bağımsız bir kuruluş tarafından uluslararası kabul görmüş teknik kriterlere göre değerlendirilmesi ve belirli faaliyetler için yeterliliğinin onaylanması sürecini ifade etmektedir. Ülkemizde akreditasyon amacıyla yetkili olan tek kuruluş “Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK)”dur. Bakanlığımızca laboratuvarların akreditasyonuna büyük önem verilmektedir. Bu laboratuvarlar, TURKAK ve Bakanlığımız tarafından rutin olarak denetlenmekte olup personel, cihaz, analiz vb. yönüyle sürekli izlenmektedir.

Türkiye'de kaç tane kamu ve yetkilendirilmiş özel gıda laboratuvarı var? Bu laboratuvarlar hangi hizmetleri veriyor?

Ülkemizde Bakanlığımıza bağlı 39 gıda kontrol laboratuvar müdürlüğü, Bursa Gıda ve Yem Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Ulusal Gıda Referans Laboratuvar Müdürlüğü ve Bakanlığımızdan yetki almış 95 özel gıda kontrol laboratuvarı bulunmaktadır. 41 kamu laboratuvarının 38’i; 95 özel gıda kontrol laboratuvarının 86’sı “TS EN ISO 17025” standardına göre TÜRKAK tarafından akredite olarak hizmet vermektedir.
Laboratuvarlarda gıda, gıda ile temas eden her türlü madde ve malzemeler ile yemlerin güvenilirliği, hijyen ve kalite analizleri gerçekleştirilmektedir. Bakanlığımız gıda kontrol laboratuvar müdürlüklerinde denetim, ithalat, ihracat ve özel istek analizleri yapılırken, yetkilendirilen özel gıda kontrol laboratuvarlarında ithalat, ihracat ve özel istek analizleri gerçekleştirilmektedir.

Bakanlığınızın gıda konusunda yaptığı denetim ve analizler sonucunda en fazla hangi gıda ürünlerinde sorun ortaya çıktığı görülüyor?

GGBS (Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi) kayıtlarına göre 2016 yılında gıda üretim, satış ve toplu tüketim yerlerine yaklaşık 894 bin denetim yapılmıştır. Bu denetimlerde gıda mevzuatına uygun faaliyet göstermeyen gıda işletmelerine 14 bin 75 adet idari para cezası uygulanmış, 102 işyeri için savcılığa suç duyurusunda bulunulmuş ve 73 milyon 725 bin 289 TL’lik idari para cezası kesilmiştir. Ayrıca 5996 sayılı Kanun kapsamında yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik’in “Şeffaflık ve Gizlilik” başlıklı 8’inci maddesinde Bakanlığımız tarafından gerçekleştirilen resmi kontroller sonucunda tespit edilen olumsuzlukların kamuoyuna duyurulması ile ilgili usul ve esaslar belirlenmiştir.

Bu kapsamda resmi kontroller sonucunda:
1-Laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıda ve yemi üreten/ithal eden firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarası.
2-Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve/veya satan firmanın adı, ürün adı, markası, parti ve/veya seri numarası.” kamuoyuna açıklanmaktadır.
Bu hükümler doğrultusunda 2012 yılından itibaren dönem dönem Bakanlığımızın resmi internet sitesi olan www.tarim.gov.tr adresinden söz konusu firma ve ürünler ile ilgili kamuoyuna duyurular yapılmaktadır. Yapılan duyurular, yukarıda belirtildiği üzere 2 farklı grupta gerçekleştirilmektedir.
Birinci grup kapsamında; taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen ürünlerle ilgili olarak toplam bin 121 parti ürün (et ürünü, süt ürünü, bal, fıstık ezmesi, bulgur, baharat, zeytinyağı, alkollü içecek ve tahin) açıklanmıştır. Taklit ve tağşiş edilmiş ürünleri üreten firmalar hakkında 5996 sayılı Kanun kapsamında 15 bin 466 TL idarî para cezası uygulanarak; bu ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmektedir.

İkinci grup kapsamında ise; kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş ürünlerle ilgili olarak laboratuvar analizleri neticesinde içeriğinde ilaç etken maddesi tespit edilen 202 parti ürün (takviye edici gıda, çikolata, alkolsüz içecek, kahve ve enerji içeceği) açıklanmıştır. Bu ürünler ise, masrafları sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılmakta ve ürünlerin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilmektedir. Ayrıca söz konusu ürünleri üreten veya piyasaya arz edenler hakkında kamunun sağlığına karşı suçlar kapsamında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur.

Bakanlığa bağlı gıda laboratuvarlarının teknik altyapısının iyileştirilmesi için ne gibi çalışmalar yapılıyor?

Gelişen teknolojiler açısından son derece ileri düzeyde olan laboratuvarlarımızın gerek yurtdışı gerek yurtiçi eğitim ve seminerlere katılımları sonucunda gelişen teknoloji ışığında her yıl birçok teknik alet ve ekipmanın yenilenmesi yapılmakta, personel bilgi birikimlerinin gelişmesi ve son çıkan teknolojiler ile alet ekipman altyapıları gelişerek halkımıza hizmet etmeleri sağlanmaktadır. Laboratuvarlarımız her yıl uluslararası yeterlilik testleri ve ulusal düzeyde laboratuvarlar arası karşılaştırma testlerine katılarak hem teknik altyapılarını hem de bilgi birikimlerini test edecek ortam bulmaktadırlar. Laboratuvarların altyapılarının iyileştirilmesi ve kapasitelerinin artırılması amacıyla hem yurt içi hem AB projeleri yürütülmekte, eğitim faaliyetleri yapılmaktadır. Bu kapsamda yapılan proje çalışmaları şu şekildedir:
*Gıda Güvenliği ve Kontrol Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi (2009-2018), gıda kontrol laboratuvarlarının fiziki alt yapısını geliştirmek amacıyla yürütülen yatırım projesidir. Proje kapsamında bazı laboratuvarlarımıza yeni bina yapımı, bazı laboratuvarlarımızın ise fiziki yapısının iyileştirilmesi ve yeni cihaz alımı için gereken ödenekler yer almaktadır.

*Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerde İzleme Sisteminin Geliştirilmesi Projesi (2015-2018), kalıntı izleme analizlerinin yürütülmesinde görevli laboratuvar ve enstitü müdürlüklerinin teknik altyapıları ve kapasite geliştirilmesi için yürütülen bir projedir.
*Resmi Kontroller, Hayvan Refahı, Zoonozlar ve Hayvansal Yan Ürünler Hakkında Kapasite Oluşturma Konulu AB Eşleştirme Projesi (2016-2018), laboratuvar analizlerinin AB ile uyumluluğunu tamamlamak üzere, AB uzmanlarınca laboratuvar personeline eğitim verilmesini ve AB ülkelerinde yapılan uygulamaların yerinde görülmesini de içeren bir projedir.
Ayrıca laboratuvarlarımızda personelin teknik kapasitelerinin artırılması amacıyla Hizmet İçi Eğitim Programının yanında Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü’ne bağlı Kurumsal Yapılanma Birimi tarafından yönetilen teknik destek ve bilgi değişimi programı olan TAIEX kapsamında AB uzmanlarından eğitimler alınmaktadır. Aynı zamanda çeşitli programlar kapsamında ihtiyaç duyulan konularda yurtdışı eğitimlere katılım sağlanmaktadır.

Vatandaşlar, Alo 174 Gıda hattına en fazla hangi konularda başvuruyor?

Tüketicilerin de denetim mekanizmasına etkin katılımının sağlanması amacıyla 2009 yılında ALO 174 Gıda Hattı faaliyete geçirilmiştir. Tüketiciler, “gıda” ile ilgili her türlü şikâyet ve talebi, Türkiye’nin her yerinden 174 Alo Gıda Hattı çağrı merkezine bildirebilmektedir. Bu çağrı merkezi tarafından alınan ihbar ve şikâyetler web tabanlı yazılımlar sayesinde içeriğine göre Bakanlığımızın ilgili birimlerine iletilmektedir. Yapılan değerlendirme ve denetim sonucu yapılan işlemler ile ilgili bilgiler aynı web yazılımına kaydedilmekte ve T.C. Kimlik numarası karşılığında başvuruda bulunan kişiye başvuru takip numarası verilmektedir. Başvuru sahibi, T.C. Kimlik numarası ve bu başvuru numarasıyla ya Alo174’ü tekrar arayarak ya da www.alo174.gov.tr internet adresi üzerinden şikâyet ve talebinin sonucunu sadece kendisi görebilmektedir.
Alo 174 hattı teknolojik gelişmeler ile uyumlu bir şekilde geliştirilerek, Alo 174 Gıda IOS uygulaması ve Alo 174 Gıda Android uygulaması gerçekleştirilerek akıllı telefonlardan erişim imkânı sağlanmıştır. Ayrıca; İşitme engelli vatandaşların www.alo174.gov.tr adresinde şikâyetini görüntülü olarak dile getirmesi sağlanmıştır. Turistlerin de şikâyetlerini iletebilmeleri için İngilizce dilinde hizmet verilmeye başlanmıştır.

Bu kapsamda, 14.02.2009 - 17.04.2017 tarihleri arasında gelen başvurular ürün gruplarına göre incelendiğinde; et ve et ürünleri 67 bin 179 adet yüzde 22, tahıl, un ve unlu mamuller 57 bin 108 adet yüzde 19 ve hazır yemek ve yemek fabrikası (tabldot) 43 bin 950 adet yüzde 15 başvurularda ön sıralarda yer almaktadır.
Başvurular işletme faaliyet alanlarına göre incelendiğinde; 217 bin 961 adet satış yeri yüzde 57, 85 bin 615 adet üretim yeri yüzde 22, 80 bin 656 adet toplu tüketim yeri yüzde 21 başvurusu kayıt altına alınmıştır.