Et ve et ürünleri alırken tüketici nelere dikkat etmeli?

Et ve et ürünleri taklit ve tağşiş konusunda en fazla sıkıntı yaşanan sektörlerin başında yer alıyor. Tüketicinin sağlıklı ve güvenilir ete ulaşması için nelere dikkat etmesi gerektiğini Gıda Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı İsa Tahta'ya sorduk.

Gıda sektörünün en önemli sorunlarından birisi taklit ve tağşişli ürünler. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı belirli aralıklarla yaptığı denetimler sonrasında sıkıntı yaşanan ürünleri kamuoyu ile paylaşıyor. Et ve ürünleri en fazla sorun yaşanan ürün gruplarının başında yer alıyor. Geçtiğimiz Aralık ayında açıklanan listede Et ve et ürünlerinde de laboratuvar tahlilleri sonucunda taklit ve tağşiş yaptığı kesinleşen 29 gıda işletmesi ve bu işletmelerin ürettiği; sucuk, köfte, kıyma, kebabın da aralarında bulunduğu ürünlere ait bilgiler duyuruldu. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı İsa Tahta ile bu ürünler hakkında konuştuk . Tahta, tüketicinin bu tür ürünlerden uzak durması için nelere dikkat etmesi gerektiği konusunda bilgi verdi.


Bakanlığın açıkladığı taklit ve tağşişli ürünlerde kırmızı et ve et ürünleri ilk karşımıza çıkan ürünler oluyor. Kırmızı ette ne gibi usulsüzlükler yapılıyor?

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 yılından bu yana “Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmelik” gereğince; laboratuvar sonucuyla taklit veya tağşiş yapıldığı kesinleşen gıdaları üreten/ithal eden; insan sağlığını tehlikeye düşürecek şekilde bozulmuş, değiştirilmiş gıdaları üreten ve satan firmaları ve markalarını yayınlamaktadır.
Et ve et ürünlerinde usulsüzlük yapan firmalar listesini incelediğimizde görülen usulsüzlükler;
Kırmızı et , köfte karışımları, kıymalı pide karışımları ve kıymalı börek harcı, lahmacun harcında, ısıl işlem görmüş sucukta maalesef tek tırnaklı hayvan eti yani at, eşek eti gibi etler.
Sulu et yemekleri ve köftelerde domuz eti
Isıl işlem görmüş sucuk, salam, sosis gibi et ürünleri ile kıymalı harçlar içeren pide, lahmacun gibi ürünler ile hazır köftelerde baş eti, sakatat karışımı

Yine yukarıdaki maddelerde saydığımız benzer ürünlerde kanatlı eti diye genelleme yaptığımız tavuk, hindi eti karışımı
Köftelerde soya katkısı
tespit edildiği belirtilmiştir. Bu firmalar hakkında gerekli yasal işlemleri bakanlık yürütmektedir.
Listeyi incelediğimizde İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük illerimizin yanında Anadolu'daki diğer illerde de hileli et ürünü satışı görülmüştür. Bu sorun ülke çapında karşımıza çıkan bir sorundur. En çok hile yapılan ürünler kıyma yapılarak işlem görmüş et ürünleri ve karışımları ile sulu yemeklerdeki etlerde görülmektedir.

Tüketici bu ürünleri nasıl anlayabilir? Nelere dikkat etmelidir?

Tüketicinin bu tür tağşiş ve taklit edilmiş ürünü anlaması neredeyse imkansızdır. Çünkü yukarıda da belirttiğim gibi hile; karışım ürünlerde kolaylıkla yapılmakta ve anlaşılması da mümkün olmamaktadır. Bu tür hileler laboratuvarlarda serolojik testler dediğimiz özel muayene metotları ile yapılmaktadır.

Tüketici bu konuda neler yapabilir konusunda ise;
Evde tüketim amaçlı alımlarda açıkta satılan hazır kıyma, köfte ve karışım halindeki ürünleri almaktan kaçınmalı yada çok güvenilen, marka olmuş standart bir kalite güvenirliği olan yerlerden alışveriş yapmalıdır.
Hazır yemek yada bir lokanta yada restaurant seçiminde de yine bilindik, marka değerine önem veren mekanları tercih etmek olabilir.
Dışarıdaki yemek tercihlerinde kıymalı karışımlardan yapılmış yemekleri mümkün olduğunca seçmemek de bir seçenek olabilir.
Kasaptan et alırken etin rengi parlak ve kırmızı olmalı. Buzdolabında bekletilme süresine bağlı olarak etin renginde donuklaşma olması normaldir. Ancak kasaptan aldığımız etin rengi ne kadar parlak kırmızı olursa o kadar daha tazedir .
Etin rengi ve parlaklığı kadar sıkılığı ve suyunun ayrılmamış olması da önemlidir.

Ambalajlı et ürünleri alınırken nelere dikkat edilmeli?

Ambalajlı et ürünleri alımında da yine öncelikli son kullanma tarihidir. Ayrıca imkanımız var ise markette eti aldığımız raf sıcaklığının + 4 ve daha düşük sıcaklıkta olup olmadığının kontrolü de olabilir. Ambalajlı et eğer satıcı tarafından paketlenmiş et ise etin renginin parlak kırmızı olmasına dikkat edilmelidir. Vakum işlemi yapılarak paketlenmiş etlerde renk daha koyu ve morumsu olabilir. Bu paketler açıldığında hava ile temasında kırmızı rengini alacaktır.

Şarküteri ürünlerinde nelere dikkat edilmeli?

Salam, sucuk, sosis gibi ürünler yine et içeren karışım ürünlerdir. Bu tür ürünler alırken marka değerine önem veren firmaların yani bilindik firmaların ürünleri alınmalı. Son kullanma tarihi ve önerilen saklama sıcaklığı ve sürelerine dikkat edilmelidir. Bu tür ürünlerde yüzeyde küflenme, lekelerin olmamasına ve yapışkanımsı bir tabakanın olmamasına dikkat edilmelidir.

Kırmızı etin saklanmasında satıcılar ve tüketiciler nelere dikkat etmeli?

Taze et buzdolabı sıcaklığında ( +4ºC - maksimum +7ºC) de 3- 5 gün, dondurucuda ( - 18ºC ) 6 ay saklanabilir. Etin dondurucuda saklama sıcaklığı ne kadar düşük ise güvenli saklama süresi de o kadar uzun olur .(-24ºC ) 12 ay saklanabilir. Sakatat ve kıyma buzdolabı sıcaklığında 1- 2 gün, dondurucuda ( - 18ºC ) 3- 4 ay saklanabilir. Sosis, salam veya benzeri paketli ürünler buzdolabı sıcaklığında 2 hafta, dondurucu da 1- 2 ay saklanabilir. Açıkta olan veya paketi açılmış olan sosis, salam ve benzeri ürünler buzdolabı sıcaklığında 1- 2 ay saklanabilir. Satıcılar ve tüketiciler için de geçerli olan şey, her zaman ilk alınan ürünün ilk önce satılması veya tüketilmesi kuralıdır. Soğutucuların temiz olması, farklı et türlerinin ayrı raflarda ve bölümlerde saklanması gerekir. Kanatlı eti ile kırmızı et yan yana bulunmamalıdır.