Ev dışı tüketim sektörü duraklama döneminde

Ev Dışı Tüketim Tedarikçileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Melih Şahinöz, EDT sektöründeki tüm oyuncuların işletmelerini sürdürülebilir kılmak için operasyonel ve finansal gerekli önlemleri alması gerektiğinin altını çiziyor.



Ev Dışı Tüketim sektörü (EDT), 2015 yılına kadar istikrarlı bir şekilde çift haneli rakamlarla büyüme gösteriyordu. Ancak son iki senedir bulunduğumuz coğrafyadaki olumsuz gelişmeler EDT sektörünü de etkiledi. 2016 yılında yaklaşık yüzde 25 - 30 civarında küçülen sektörün 2017 yılında da sektörün daha önceki yıllardaki performansını gösteremeyeceğini belirten Ev Dışı Tüketim Tedarikçileri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Melih Şahinöz, EDT sektöründeki tüm oyuncuların işletmelerini sürdürülebilir kılmak için operasyonel ve finansal gerekli önlemleri alması gerektiğinin altını çiziyor.
Sektörün sıkıntılarının son bulması için organize bir biçimde çalışılması gerektiğini söyleyen Melih Şahinöz ile EDT sektörünü konuştuk.

Özlem EROL

Ev Dışı Tüketim (EDT) denilince ne anlıyoruz, sektör hangi alanları kapsıyor?

Evin dışında her tür tüketimin gerçekleştiği otel, restoran, cafe fastfood, pastane, hastane, okul, ofis, sanayi kuruluşları, askeri birlikler ve kamu kuruluşları ile buralara hizmet sunan catering firmaları ve yemek fabrikalarının gıda, içecek, temizlik ve sarf malzemelerine kadar her türlü ihtiyacını karşılayan ürünleri ve hizmetleri kapsamaktadır.

Türkiye'de ev dışı tüketim sektörünün büyüklüğü nedir? Sektör nasıl bir gelişim içerisinde?

Ipsos ile beraber gerçekleştirdiğimiz Foodservice Monitor verilerine göre ülkemizdeki Ev Dışı Tüketim (EDT) pazarı 2016 yılında yaklaşık yüzde 25 - 30 civarında bir küçülmeyle 35 - 40 Milyar TL olarak gerçekleşmiştir.

EDT sektörü son 5 yılda kümülatif olarak yüzde 70 - 75 oranında büyüme gerçekleştirdiği halde, 2015 yılından başlayarak bulunduğumuz coğrafyadaki jeopolitik belirsizlikler ve terör eylemleri sektörü olumsuz etkilemektedir.

Ev dışı tüketimde dünya genelindeki rakamlarla karşılaştıracak olursak ne durumdayız?

Ev Dışı Tüketim sektörü dünya’da ve Türkiye’de her yıl gelişme gösteriyor. Ev Dışı Tüketim (EDT) sektörü 2016 yılında dünyada yüzde 4 büyüyerek 2.7 Milyar Avro seviyelerine ulaştı.

Türkiye’de ise Pazar yüzde 25 – 30'lar seviyesinde küçülmesine rağmen toplam cirosu yine 50 – 55 milyar TL civarlarında kaldı, bunun en önemli sebebi ise yapılan fiyat artışları. Ev Dışı Tüketim pazarı ABD’de 2.1 Trilyon TL ile Türkiye’nin 38 katı, Avrupa’da ise 1.6 Trilyon TL ile Türkiye’nin 29 katı büyüklüğünde.

Ev dışında tüketici en fazla harcamayı hangi kanallarda yapıyor? Ev dışında tüketici en fazla harcamayı hangi ilde yapıyor?

Fastfood kanalının payı yüzde 30 ile en yüksek tüketici harcamasının yapıldığı kanal. Restoran / Kafe yüzde 27 ile ikinci sırada oteller ise yüzde 13 ile 3. sırada yer almakta, otellerde yüzde 28’lik bir düşüş hesaplanmaktadır.

İstanbul toplam cironun yüzde 41’ini oluşturuyor. Antalya ve İzmir yüzde 15’er pay ile ikinci sırada, Ankara ise yüzde 11 ile 3. sırada yer almaktadır. Antalya’da 2015’den 2016’ya yüzde 22’lik bir daralma hesaplanmaktadır.

Ev dışı tüketimden kategorilerin aldığı paylar nedir?
Gıda alımları yüzde 58 ile Ev Dışı Tüketim sektöründeki alımların başını çekmekte.

Gıdada en fazla satın alma hangi kategorilerde gerçekleşiyor ?

Gıda kategorisinin alım cirosu içinde en büyük pay yüzde 53 ile taze ve donuk et ürünlerinde gerçekleşmekte, bunu temel gıdalar yüzde 21, taze gıdalar yüzde 15 ile takip etmekte. Bütün kategorilerde düşüş var, daralmadaki en büyük pay en yüksek ciroya sahip olan et ve taze gıdalar kategorilerinde. Gıda kategorilerinde yüzde 15’lere varan bir daralma gözlenmektedir.

EDT sektörünün geleceği hakkında ne düşünüyorsunuz? EDT sektörünün ilerleyen yıllarda Türkiye'de nasıl bir büyüme göstermesini bekliyorsunuz?

Son bir yıl içinde bölgede ve ülkemizde yaşanan jeopolitik ve terör olayları sebebiyle ülkemiz turizmde oldukça önemli sıkıntılar yaşamaktadır. 2016 yılında turizm sektöründe Türkiye’ye gelen turist sayısında 17 yılın en büyük düşüşü yaşandı.
Dünyanın en çok turist ağırlayan kentlerinden olan Antalya, 2016’da tarihinin en kötü sezonunu yaşadı, Antalya turizmi yüzde 50 oranında kayıp yaşadı, İstanbul’da ise yılın gelen ziyaretçi sayısı da yüzde 24.2 oranında geriledi ve kış döneminde açık olan otellerin doluluk oranının yüzde 20‘lere düşmesi gibi sorunlar EDT sektörünü de olumsuz etkiledi. Bu durumdan etkilenen bir çok EDT tedarikçisi geçtiğimiz yıl içinde faaliyetini durdurdu. Yeme içme sektöründeki müşterilerimizin şubelerini kapatmasinin yanısıra son altı ayda ciddi sayıda tedarikçi, faaliyetlerini durdurma noktasina geldi. Bir başka deyişle EDT noktalarının da faaliyetlerini durdurması nedeniyle sektörün tüm paydaşları için olumsuz ‘domino’ etkisi yaşatmaktadır.
2017’nin pek kolay olmayacağını tahmin ediyoruz. 2017 yılında bu kayıplar telafi edilebilecek mi? Maalesef 2017 yılı için de güzel şeyler söylemek mümkün değil. 2017 yılı rezervasyonlarının başladığı bu dönemde rezervasyonlar adeta yok denecek kadar az gerçekleşiyor.
Dolayısıyla 2017 yılında da sektörün daha önceki yıllardaki performansı göstereceğini beklemiyoruz. Bütün bu olumsuz gelişmelerin yanında siyasal ve politik iklim de ekonominin durağan dönemine devam edeceğini gösteriyor.
Bu durumdan hareketle  EDT sektörünün geçtiğimiz 10 yıllık performansını göstermesinin zor gözüktüğünü söyleyebiliriz. Pazar şartlarının böyle olduğu bir ortamda  EDT sektöründeki tüm oyuncuların işletmelerini sürdürülebilir kılmak için operasyonel ve finansal gerekli önlemleri almalarını öneririm.

Sektörün büyümesini hızlandırmak için neler yapılması gerekmektedir?

Bu tek başına sektörün halledebileceği bir konu değil. Bizler başta olmak üzere, ilgili devlet makamları, tüm sivil toplum kurumları (STK), sektör yatırımcıları işletmeciler el ele vermeli, ekonomik ve sosyal istikrarı sağlamak için sabırla çalışıp, son günlerde oldukça yıpranan ülkemizin algısını olması gereken yere getirmeliyiz.
Bu bağlamda ETÜDER olarak, üyelerimizin moral ve motivasyonunu güçlendirecek, sektörel fuar ve panel türü etkinliklerimize daha da önem veriyor, bir ve birlik olmak için gayret gösteriyoruz. Bunun yanısıra EDT sektörünün farklı kanallarındaki STK  (TURES, TURYİD, İYSAD vb gibi) paydaşlarımızla  daha yakın çalışarak, sektörümüzde yaşadığımız problemler ve sektörel daralmanın çözümü için projeler üretme çabalarımız devam ediyor.