Gıdalarda alerjenler ve yasal düzenlemeler

Yerfıstığı, yumurta, badem ve süt gibi gıdalar, alerjisi olan bireylerde hayati tehlikesi bulunan alerjik reaksiyonların oluşmasını tetikleyebilmektedir. Bu durum özellikle karmaşık bileşimlere sahip olan işlenmiş gıdalarda sorundur. Gıda alerjisi hastaları için bu durum daha fazla alerjen madde tüketme riski demektir. Üretim ve depolamada...

Ferdi Alimanoğlu/ Sincer Dış Ticaret

Yerfıstığı, yumurta, badem ve süt gibi gıdalar, alerjisi olan bireylerde hayati tehlikesi bulunan alerjik reaksiyonların oluşmasını tetikleyebilmektedir. Bu durum özellikle karmaşık bileşimlere sahip olan işlenmiş gıdalarda sorundur. Gıda alerjisi hastaları için bu durum daha fazla alerjen madde tüketme riski demektir. Üretim ve depolamada istenmeden oluşan bulaşma da problem teşkil etmektedir. Örneğin, daha önceden fındıklı çikolata üretiminde kullanılan üretim hattında üretilen fındıksız çikolataya iz miktarlarda fındık bulaşabilir.

Yasal Düzenleme
Avrupa Birliği'nin oluşturduğu ve AB uyum yasaları çerçevesinde ülkemizde de kabul edilen yasal düzenlemeye göre, gluten/gliadin, yumurta, yerfıstığı, fındık, badem, soya, sülfit, süt ve laktoz etikette belirtilmesi gereken alerjenler arasındadır. İzin verilen seviyeler, alerjik reaksiyonu tetikleyebilecek eşik değerler hakkındaki bilimsel bulgulara dayanmaktadır.
Tüm bileşenlerin etikette belirtilmesi, müşterinin ürüne olan güvenini artırmaktadır. Bunun yanında, Avrupa Birliği alerjenler konusunda çok hassas davranmakta ve büyük üreticiler de bu durumu desteklemektedir.
Ülkemizde etiketlendirme ve alerjenler ile ilgili yasal düzenleme Türk Gıda Kodeksi'nde Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği'nde yer almaktadır. Etikette belirtilmesi zorunlu alerjen bileşenler listesi EK-8'de belirtilmiştir. Bu bileşenler son üründe farklı bir formda olsalar bile, etikette açıkça belirtilmelidirler. Ancak gıda maddesinin ismi, ilgili bileşeni içeriyorsa, ayrıca bir ifadeye gerek yoktur. Bununla birlikte, gıdanın üretiminde kullanılan herhangi bir maddenin kendisi veya değişik formu ürün içinde bulunuyorsa ve bu madde EK-8'de yer alan bileşenlerden oluşuyorsa, bu bileşen etiket üzerinde belirtilir. Alkollü içecekler için de aynı kurallar geçerlidir.

  

EK–8. Alerjen Bileşenler
Gluten içeren tahıl çeşitleri (buğday, çavdar, arpa, yulaf, kılçıksız buğday, kamut veya hibrit türleri) ve ürünleri - Dekstroz dahil buğday bazlı glukoz şurupları
- Buğday bazlı maltodekstrinler
- Arpa bazlı glukoz şurupları
-Distile alkollü içkilerin distilatında kullanılan tahıl çeşitleri
Kabuklular ve ürünleriÂ
Yumurta ve ürünleri - Şarapta kullanılan yumurtadan üretilen lizozim
- Şarap ve elma şarabında inceltici madde olarak kullanılan yumurtadan üretilen albumin
Balık ve ürünleri - Vitamin ve aroma taşıyıcısı olarak kullanılan balık jelatini
- Bira, şarap ve elma şarabında inceltici madde olarak kullanılan balık jelatini veya isinglass
Yerfıstığı ve ürünleriÂ
Soya fasulyesi ve ürünleri - Rafine soya fasulyesi yağı
- Soya fasulyesinden elde edilen tokoferollerin (E306) doğal karışımları, doğal D-alfa tokoferol, doğal D-alfa tokoferol asetat, doğal D-alfa tokoferol suksinat
- Soya fasulyesinin fitosterol ve fitosterol esterlerinden elde edilmiş bitkisel yağlar
- Soya fasulyesi sterollerinden üretilen bitkisel stanol esteri
Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)Â - Distile alkollü içkilerde distilat olarak kullanılan peynir altı suyu
- Laktitol
- Şarap ve elma şarabında inceltici madde olarak kullanılan süt (kazein) ürünleri
Yerfıstığı, fındık ve fıstık gibi sert kabuklu meyveler; badem (Amygdalus communis L.), fındık (Corylus avellana), ceviz (Juglans regia), cashew fıstığı (kaju) (Anacardium occidentale), pekan fındığı (Carya illinoiesis-Wangenh.-K.Koch), brezilya fındığı (Bertholletia excelsa), antep fıstığı (Pistacia vera), macadamia fındığı ve Queensland fındığı (Macadamia ternifolia) ve bunların ürünleri - Distile alkollü içkilerde distilat olarak kullanılan sert kabuklu meyveler
- Distile alkollü içkilerde aroma maddesi olarak kullanılan sert kabuklu meyveler (badem, ceviz)
Kereviz ve ürünleri - Kereviz yaprağı ve kereviz tohumu yağı
- Kereviz tohumu oleoresini
Hardal ve ürünleri - Hardal yağı
- Hardal tohumu yağı
- Hardal tohumu oleoresini
Susam tohumu ve ürünleriÂ
Kükürt dioksit ve sülfitler, (SO2 cinsinden en çok 10 mg/kg veya 10 mg/L)Â

Analiz
Gıda sanayi, yasal gereksinimleri karşılayabilmek için alerjenleri tanımlama ve ölçmeye yönelik analitik metotlara ihtiyaç duymaktadır. Alerjen analizlerinde yaygın olarak kullanılan metotlardan başlıcaları ELISA ve PCR'dır.
Dünyanın bir numaralı gıda ve yem test kiti üreticisi olan R-Biopharm'ın sunduğu test sistemleri arasında ELISA, PCR ile DNA tespiti ve enzimatik yöntemler bulunmaktadır.
Test kitleri ve sektörünüzdeki olası uygulamalar için daha fazla bilgiye www.sincer.com.tr ve www.r-biopharm.com internet adreslerinden ulaşabilirsiniz.