İntolerans testi moda mı ihtiyaç mı?

Gıda intolerans testlerinin dünyada da hızla yayıldığını belirten Medical Park Gaziosmanpaşa Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Nafikar Turan, kilo kontrolünde de tek başına mucizevi olarak görmenin yanlış olduğunu; hekim ve beslenme uzmanın önerileri doğrultusunda bu testi yaptırmanın diyet sürecine yardımcı olacağını söyledi.

“Besinlerin sindirilmesi yetersizse sindirim sisteminin metabolize edilemeyen gıdalara verdikleri tepkiler olumsuz yönde olabilir. Fakat sadece bu besinleri hayatımızdan çıkararak diyette mucizeler beklemek doğru değildir.”

Özlem As
Gıda intolerans testi dünyada olduğu gibi son dönem Türkiye’de de oldukça popüler. Beslenmeyle ilgili karşılaşılan sorunlar nedeniyle testi yaptıran kişilerin sayısı özellikle sosyal medya ve popüler kişilerin önerisiyle birlikte hızla artıyor.
Kilomuzu kontrol altında tutmak ya da beslenmeyle ilişkili olabilecek gaz, mide krampı, ishal, yorgunluk gibi sıkıntılar yaşadığımızda gıda intolerans testi yapmaya koşmalı mıyız?
Nasıl bir yol izlemeli? Bu konuda kime güvenmeliyiz?
Medical Park Gaziosmanpaşa Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Nafikar Turan ile konuştuk ve gıda intolerans testine dair merak edilenleri sorduk.

Gıda intolerans testi moda mı ihtiyaç mı?

Gıda intolerans testleri dünyada moda akımı olarak yayılmaktadır. Kilo kontrolünde tek başına mucizevi olarak görmek yanlıştır. Hekiminiz ve beslenme uzmanınızın önerileri doğrultusunda bu testi yaptırmak diyet sürecinde yardımcı olacaktır. Gıda intoleransı, vücudumuzun bazı besinleri sindiremediğinde geliştirdiği alerjik olmayan tepkilerdir. Besinlerin sindirilmesi yetersizse sindirim sisteminin metabolize edilemeyen gıdalara verdikleri tepkiler olumsuz yönde olabilir. Fakat sadece bu besinleri hayatımızdan çıkararak diyette mucizeler beklemek doğru değildir. Gerekliliği doğrultusunda diyet sürecine yardımcı olup bu sürecin daha kolay ilerlemesine destek verir.

Gıda intolerans testi kişiye hangi açılardan fayda sağlar?

Besin intoleransının bulantı, kusma, gaz, mide krampları, ishal, yorgunluk, mide yanması, baş ağrısı, sinirlilik gibi belirtileri olabilir. Kişinin besini sindirememesi sonucunda ortaya çıkan intolerans, diyet sürecini zorlaştırabilir. Gıda intoleransının şişmanlattığını gösteren bilimsel bulgular henüz yeterli olmasa da hekim ve beslenme uzmanı kontrolünde sindirim sistemimizde rahatsızlık oluşturabilecek besinleri saptamanın ilk yolu beslenme uzmanı kontrolünde uygulanan eliminasyon diyetidir. Belirtiler ortadan kalkana kadar kuşkulanılan besinler tümüyle diyetten çıkarılır. Sonra bunlar sırayla diyete eklenir. Böylece vücudumuzun hangi gıdalara tepki gösterdiğini bulabiliriz. Besin intoleransı testleri de bu eliminasyon diyetini destekleyici niteliktedir.

Yurtdışında gıda intolerans ve gıda alerji testlerinin yaygınlığı nedir?

Gıda alerjisi ile gıda intoleransı aynı şey değildir. Yurtdışında gıda intolerans testleri İngiltere'deki ‘Allergy UK’ adındaki vakıf tarafından onaylanır. Bu testleri uygulatan firmalar çok büyük bir piyasa oluşturmuş durumdadır. Gıda alerji testlerinin uygulanması da yaygın olup bununla ilgili güvenilirliği kanıtlanmış çok daha fazla çalışma bulunmaktadır. Gıda intolerans testlerinde ise çalışmaların intolerans olup olmadığının ileri tetkiklerle incelenmesi ve kararın hekim ve beslenme uzmanı eşliğinde verilmesi gerekir.

Gıda alerji testi yaptıran bir kişinin gıda intolerans testi yaptırmasına gerek var mı? Yeterli olmuyor mu tek başına?

Gıda alerjisinde, bir besinin tüketilmesi, besinle herhangi bir temas halinde olunmasında kişide kısa süre içerisinde gelişen, şiddetli bulantı, kusma gibi belirtilerle ortaya çıkararak ve devamında anaflaktik şokla kişiyi ölüme bile götürebilir. Gıda intoleransında ise böyle bir durum söz konusu değildir. İntolerans vücudun belli maddeleri metabolize edemediğinin göstergesidir. Gıda alerjisinde bağışıklık sistemindeki problemler yer alırken gıda intoleransında ise sindirim sistemi rahatsızlıklarından söz etmek mümkündür. Gıda alerjisi ile gıda intoleransı karıştırılmamalıdır. Gıda intoleransıyla çok sık karşılaşılmaktadır. Kişinin gıda alerjisi kısa bir sürede ortaya çıkarken gıda intoleransı daha uzun sürede ortaya çıkabilir. Gıda alerji testi yaptıran kişinin gıda intolerans testine ihtiyacı olup olmayacağı hekim ve beslenme uzmanı tarafından karar verilmelidir.

Yapılan testler sonucunda en çok hangi gıdalara karşı hassasiyet ortaya çıkıyor? Hastalara neler öneriyorsunuz bu noktada?

En sık ''gluten intoleransı'' ve ''laktoz intoleransı'' ortaya çıkmaktadır. Laktoz intoleransı toplumun yaklaşık yüzde 60'nda görülmektedir. Laktoz intoleransının sebebi bağırsaklarda laktaz enzimi eksikliğidir. Türkiye’de yaklaşık 6 milyon insanda buğdaya karşı hassasiyet vardır. Gluten; buğday, arpa, çavdar gibi tahıllarda bulunan bir protein ailesinin ismidir. Buğday, gluten içeren tahıllar arasında en fazla tüketilenidir. Dolayısıyla ülkemizde gluten intoleransı olan bireylerin sayısı azımsanmayacak kadardır. Gıda intoleransı olunduğu düşünülen besinlerde beslenme günlüğü tutularak gün içerisinde tüketilen besinlerin hepsi not alınmalıdır. Besin intoleransının olduğu düşünülen yiyeceğin yaklaşık bir hafta diyetten eliminasyonu sağlandıktan sonra tekrar beslenme programına eklenmelidir. Vücudumuzda oluşan rahatsızlıkların gerilemesi durumunda tekrar bu besinler diyete eklenebilir. Şikayetlerin tekrarlaması durumunda intoleransımız olan besini ortaya çıkarmak daha kolay olacaktır. Özellikle geçici intoleranslarda bu yöntem daha etkilidir. Gıda intoleransı olunduğu düşünülen, intolerans olduğu bildirilen gıdalara karşı gerçekten duyarlı olup olmadığınızı anlamak için ileri tetkikler yaptırılması şarttır. Hekiminiz ve beslenme uzmanınız eşliğinde tedavi süreci planlanmalıdır.