İzlenebilirlik: analiz sürecinden pratik uygulamaya

İzlenebilirlikle ilgili bu yazı dizisinde bir et işletmesindeki mevcut durumun analizinden pratik uygulamaya kadar geçen süreç genel olarak anlatılacaktır.

 

İbrahim Tiryaki / CSB System Türkiye
www.csb.com.tr

İzlenebilirlikle ilgili bu yazı dizisinde bir et işletmesindeki mevcut durumun analizinden pratik uygulamaya kadar geçen süreç genel olarak anlatılacaktır.
CSB-System ERP paketi ile izlenebilirlik problemlerini çözen bu et işletmesinin yaşadıkları süreç üç bölümlük yazı dizisi olarak planlanmıştır;
I. Bölüm; İzlenebilirlikle ilgili genel tanımlamalar ile işletme hedefleri ve kanuni yaptırımlar hakkında bilgi,
II. Bölüm; İşletmedeki mevcut izlenebilirlik stratejisinin analizi ve yeni izlenebilirlik konseptinin oluşturulması,
III. Bölüm; Oluşturulan izlenebilirlik konseptinin işletme süreçlerine CSB-System'le uygulanışı.
I. Bölüm; İzlenebilirlikle ilgili genel tanımlamalar ile işletme hedefleri ve kanuni yaptırımlar hakkında bilgi

AB deki durum:
Şu anda izlenebilirlik konusu özellikle gıda sektörü işletmeleri için her zaman olduğundan daha güncel bir konudur. Avrupa Birliği 178/2002 no'lu kararnamesi ile tüketici güvenliği için gıda ürünleri kanununun temel ilkelerini tanımlamıştır.
Böylece 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren “Gıda Üretim Süreci Zincirinde” yer alan tüm işletmeler ürünlerinin izlenebilirliğini sağlamak ve resmi kurumlar tarafından istenildiğine ibraz etmek zorundadırlar.
Geçtiğimiz yıllarda yaşanan skandallar sebebiyle Gıda Güvenliği kurallarının her an sertleştirilmesi olasıdır.

İzlenebilirlik: Tanımlamalar
Avrupa normları “DIN EN ISO 9000:2000” veya “ISO 8402:1994” izlenebilirliği; “izlenecek olanın oluşumunun, kullanımının veya yerinin takip edilmesi” olarak tanımlıyor.
Burada bir ürünün izlenebilirliğinden:
a) Hammadde ve yardımcı malzemelerin kaynağı,
b) Yapılan proses işlemlerinin tarihçesinin tutulması
c) Sevkiyattan sonra ürünün dağıtımının yapıldığı yer olarak anlayabiliriz.
2003 IFS-Sertifikalandırması ise izlenebilirlik için işletmelere veya kuruluşlara tüm hammaddeleri uygun yollarla tanımlayabilmesi, üretim aşamasında veya üretimden sonra depolamasında, sevkiyatında ve müşteriye dağıtımında izlenebilirliğin yapılabilir olması şartını getirmiştir.
Temel konularda Kodeks-Komitesinin tanımlama önerisi: “Buna göre izlenebilirlik/ürün izlenebilirliği, bir gıda ürününün üretiminde belirlenmiş tüm evrelerindeki hareketlerinin, yapılan tüm işlem ve düzenlemelerin ve dağıtımının izlenebilirliğinin sağlanmasıdır.“

Genel İşletme Hedefleri ve Kanuni Durum
a) İşletme hedefleri
- İşletmenin kendi üzerine düşen izlenebilirlik yükümlülüklerini yerine getirmesi,
- İşletme içi ürün akışının ve de dahili lojistiğin şeffaflığı,
- Kriz durumlarında (Sessiz Toplatma) yeterli ve doğrudan tepki verebilme,
- Proseslerin yapılandırılarak kısmi proseslere dönüştürülmesi,
- Sektörel normların yerine getirilmesi,
- Belli durumlarda zararı en aza indirgeme gereklilikleri
- Tüketici gözünde güven kazanma
b) Kanuni hedefler
İşletmeler kanuni yönetmeliklere ve kanunlara uymalıdır. Aşağıda örnek olarak Avrupa birliğinin EU VO 178/2002 no'lu kararnamesinden alınmış birkaç madde verilmiştir.
Madde 14
Tüm lot'un/partinin güvenliğinin denetimi.
Madde 18
Her bir gıda ürünleri işletmesi (Satışı dahil) resmi kurumlar tarafından istenildiğinde aşağıdaki bilgileri belgelemek zorundadırlar;
- Ürün/ürün lot'u içindeki maddelerin tedarikçilerini,
- Bitmiş ürünleri kime/kimlere sevk ettiklerini,
(Müstakil son kullanıcı (Perakende müşteri) için geçersizdir)
- 5 yıl boyunca ilgili belgelerin saklanılmasını (aşağı ve yukarı doğru),
İzlenebilirliğin her kademede sağlanması, alıcının kimliğinin belirlenmesi için sistem ve yöntemlerin oluşturulması, ilgili kurumlara bilgi verebilme olanağı için yetkili bir kişinin atanması
Madde 19
Sağlık tehlikesi söz konusu olduğunda tüketicilerin, iş ortaklarının ve ilgili kurumların bilgilendirilmesi zorunluluğu.
Bu kanuni yaptırımlar karşısında firmaların mevcut durumlarını gözden geçirmeleri ve izlenebilirlik stratejilerini yeniden ele almaları gerekecektir. Yazımızın ikinci bölümünde “Ekonomik faydalar mı? / İşletme süreçlerinin hantallaşması mı?
Çözülebilecek bir hedef karmaşası” konuları incelenecektir.
CSB-System AG.
www.csb.com.tr