Kekik

Kekik gıdaların saklanmasında ve korunmasında çok etkilidir ve hiçbir zararlı etkisi yoktur; antibakteriyel ve antifungal özelliklidir. Kekik gıda sektöründe, tıpta, eczacılıkta ve kozmetik alanlarında kullanılır.

Türkiye, dünyanın en büyük kekik üreticilerindendir. Kekik haziran–ağustos ayları arasında toplanır. Latince ismi ‘Thymus Serpyllum’dur (Thymus Vulgaris). Türkiye’de yaklaşık 30 adet genel kekik çeşidi olduğu tespit edilmiştir. Türkiye, kekik ihracatında dünyada ilk sıralardadır; en fazla Toroslar’da toplanır. Türkiye’den yılda ortalama 7 bin 500 ton kuru kekik ve ayrıca kekik yağı (yılda ortalama 60 ton) ihraç ediliyor (Dünya kekik ihracatının yüzde 10’u). Anadolu’da 10 kadar spesifik thymus türünün bulunduğu tespit edilmiştir. Halk arasında bu türler ayırt edilmeden baharat olarak kullanılmaktadır. Diğer taraftan origanum (mercanköşk) türleri de memleketimizde kekik ismiyle tanınmakta ve baharat olarak kekik yerine ekseriyetle origanum türleri kullanılmaktadır. Kekik Akdeniz mutfağına özgü yemeklerin vazgeçilmez baharatıdır; yağlı ve ağır yemeklerin hazmını kolaylaştırır. Kekik gıdaların saklanmasında ve korunmasında çok etkilidir ve hiçbir zararlı etkisi yoktur; antibakteriyel ve antifungal özelliklidir. Kekik; gıda sektöründe, tıpta, eczacılıkta ve kozmetik alanlarında kullanılır. - Antiseptik - Antispasmotik - Ekspektoran - İştah açıcı - Genel uyarıcı (Tonik) - İdrar sökücü Kurutulmuş kekikte en fazla K vitamini bulunur. Ayrıca demir, manganez ve kalsiyum içerir. İçindeki en önemli kimyasal ‘Thymol’dür. Yapraklarından elde edilen aromatik yağ thymol ve karvakrol ihtiva eder. Açık sarı renkte bir eterli uçucu yağ taşır. Bu yağın içinde thymol (yüzde 50 civarında), karvakrol, borneol, cymen ve fenol bulunur. Tıpta özellikle antispasmotik, dezenfekte edici ve balgam söktürücü olarak kullanılır. Antiseptik ve antispasmotik etkilere sahiptir; mikrop öldürücü özelliktedir. Yoğun şekilde fenolik madde içerdiğinden, hücrelerden çıkan serbest radikalleri bağlayarak antioksidan olarak etki eder. Kandaki şeker seviyesini düşürür. Antispasmotik ve idrar söktürücü olarak kullanılır. Thymol düşük dozlarda balgam söktürücü ve sinirleri kuvvetlendirici, yüksek dozlarda ise antiseptik ve kurt düşürücü olarak verilir. Bitkinin en önemli maddesi olan eterli uçucu yağlar kana karışıp bronsial kasları etkileyerek balgam söker ve aynı zamanda bakteri oluşumunu önler. Öksürük ve üst solunum yolları iltihabında çay içimi ve gargara biçiminde kullanılır. Solunum sistemindeki kasları gevşetir; bronşit ve boğmaca öksürüğünde faydalıdır. Aynı zamanda sindirim kanalı ve uterustaki düz kasları da gevşetir; menstrüel kramplarda faydalıdır. Yalnız hamileler kullanmamalıdır. Kekik çayı hazırlanırken içindeki en etkili madde olan thymolün yitirilmemesi için kaynatılmaması gerekir. Sabahları kekik çayı içenler etkisini hemen fark ederler. Zihinsel uyanıklık hali, midede rahatlama, genel bir canlılık ve enerji hali verir. Boğazı ve bronşları temizler. Kekik iştah açar, metabolizmayı hızlandırır. Kekik tentürü friksiyonları (masaj) romatizmal ağrılara iyi gelir.