Rafet Sezen: “5 yılda ayçiçek tohumu üretiminde kendimize yeteceğiz"

Trakya Birlik Yönetim Kurulu Başkanı Rafet Sezen, üretim alanlarında sağlanan artış ve hava şartlarının da son derece olumlu olmasına bağlı olarak yağlık ayçiçek tohumu üretiminde yüzde 15-20 oranında artış beklendiğini ve tahmini yağlık ayçiçek üretimi beklentisinin 1,4 milyon ton seviyelerinde olduğunu söyledi.

Üretim alanlarında sağlanan artış ve hava şartlarının da son derece müspet seyretmesine bağlı olarak yağlık ayçiçek tohumu üretiminde yüzde 15-20 oranında artış bekleniyor. Tahmini yağlık ayçiçek üretimi beklentisi 1,4 milyon ton seviyelerindedir. Ülke genelinde yaşanan üretim alanındaki artış Trakya Bölgesi için de söz konusu olup, geçtiğimiz sezon yaklaşık 320 bin ha alandan 600 bin ton civarında yağlık ayçiçek tohumu üretimi gerçekleştirilmişken bu sezon 350 bin ha alandan Trakya Bölgesi tahmini yağlık ayçiçek tohumu üretimi beklentisi 650-700 bin tondur.

Trakya Birlik Yönetim Kurulu Başkanı Rafet Sezen, çiftçinin üretim artışı yaşanan bir yılda gelir olarak tatmin edilmesi ve bunun sonraki yıllarda da üretime verilen desteklerin sürdürülmesi durumunda en önemli ithalat kalemlerinden olan yağlık ayçiçek tohumu üretiminin 5 yıllık bir periyod içerisinde kendi kendine yeter bir seviyeye yükseltilmesinin mümkün olduğunu söyledi.

Üretim alanlarında sağlanan artış ve hava şartlarının da son derece olumlu olmasına bağlı olarak yağlık ayçiçek tohumu üretiminde yüzde 15-20 oranında artış beklendiğini belirten Sezen, tahmini yağlık ayçiçek üretimi beklentisinin 1,4 milyon ton seviyelerinde olduğunu söyledi.

Sezen, “Yağlık ayçiçeği tohumu üretiminde ülke yeterliliği ve ithalatın azaltılması açısından son derece olumlu ve kritik bir üretim sezonu yaşanmaktadır. Yağlık ayçiçek tohumu üretimi geçtiğimiz 2016/2017 sezonunda 1.2 milyon ton civarında gerçekleşmiştir. Tamamlanan sezon da Ekonomi Bakanlığımızca sağlanan ithalatta gözetim fiyatı desteği ile üreticimiz için doğru fiyatlama seviyesi sağlanmış yine Tarım Bakanlığımızca yağlık ayçiçeğine verilen üretim desteğinin de arttırılması neticesinde üreticimizin elde ettiği toplam kazancın tatminkar seviyelere ulaşmış olması, içinde bulunduğumuz sezonda ekim alanlarında önemli bir artışı beraberinde getirmiştir. Üretim alanlarında sağlanan artış ve hava şartlarının da son derece müspet seyretmesine bağlı olarak yağlık ayçiçek tohumu üretiminde yüzde 15-20 oranında artış bekleniyor. Tahmini yağlık ayçiçek üretimi beklentisi 1,4 milyon ton seviyelerindedir. Ülke genelinde yaşanan üretim alanındaki artış Trakya Bölgesi için de söz konusu olup, geçtiğimiz sezon yaklaşık 320 bin ha alandan 600 bin ton civarında yağlık ayçiçek tohumu üretimi gerçekleştirilmişken bu sezon 350 bin ha alandan Trakya Bölgesi tahmini yağlık ayçiçek tohumu üretimi beklentisi 650-700 bin tondur. Ülke genelinde beklenen üretimin gerçekleşmesi durumunda takriben 100 milyon dolarlık ithalatın önüne geçilmesi sağlanacaktır. Çiftçinin üretim artışı yaşanan bir yılda gelir olarak tatmin edilmesi ve sonraki yıllarda da üretime verilen desteklerin sürdürülmesi durumunda en önemli ithalat kalemlerimizden olan yağlık ayçiçek tohumu üretiminin 5 yıllık bir periyod içerisinde kendi kendine yeter bir seviyeye yükseltilmesi söz konusu olabilecektir” diye konuştu.

Ayçiçek ekim alanları arttı

2017/2018 ekim alanlarında bir önceki sezona göre yaklaşık yüzde 10-15 seviyesinde bir artış gerçekletiğini belirten Sezen, “Yağlık ayçiçek tohumu ekim alanlarında yılları itibariyle artış ya da azalmalar yaşanabilmektedir. Bu sezonda geçtiğimiz sezona göre yağlık ayçiçek tohumu ekim alanlarında bir artış söz konusudur. 2017/2018 ekim alanlarında bir önceki sezona göre yaklaşık yüzde 10-15 seviyesin bir artış gerçekleşmiştir. Tahmini ekim alanı Trakya Bölgesi için 350 bin ha, Çukurova Bölgesi için 65-70 bin ha, İç Anadolu Bölgesi için 70-75 bin olmak üzere ülke genelinde yaklaşık 650 bin ha’dır” dedi.

Türkiye’nin yağlık tohum ithalat karnesi

Türkiye ayçiçek yağı tüketiminin yaklaşık 900 bin ton olduğu dikkate alındığında, yağlık ayçiçek tohumu ihtiyacının asgari 2.2 milyon ton olduğunu dile getiren Sezen, ülkemiz yağlık ayçiçek tohumu üretim miktarının 1.2 milyon ton olduğu göz önünde bulundurulduğunda fiili üretimin neredeyse 2 katına çıkarılması gerektiğini söyledi. Sezen, “2016 yılında 382 bin ton yağlık ayçiçek tohumu, 600 bin tonu ihracat kapsamında olmak üzere 700 bin ton civarında da ham ayçiçek yağı ithal edilmiştir. 2016 yılında ülkemiz tarafından toplam ithal edilen yağlı tohumlar ve bitkisel yağların durumuna bakacak olursak; 3 milyon 150 bin ton yağlı tohum karşılığı 1 milyar 400 milyon dolar ve 1 milyon 480 bin ton bitkisel yağlar karşılığı 1 milyar 600 milyon dolar olmak üzere toplam 3 milyar dolar ithalat gerçekleştirildi” dedi.

Yağlık ayçiçek tohumu ürününün stratejik ürün kapsamına alınarak destekleme priminin asgari diğer yağlı tohum bitkileri seviyesine yükseltilmesinin ekim alanlarının artışına destek olacağını kaydeden Sezen, sözlerine şöyle devam etti:
“Ülkemiz açısından stratejik ürün kapsamında değerlendirilmesi gereken yağlık ayçiçeği üretim miktarının arttırılabilmesi için üreticilerimizin elde edeceği kazancın alternatif ürünlere göre tatminkar ve sürdürülebilir seviye olması büyük önem arzetmektedir. Bunun yanı sıra sulama alt yapısının yaygınlaştırılması ekilebilir alanlardaki önemli faktörlerden biri olup, tek bir doğru sulama ile ayçiçeğinde en az yüzde 50 oranında verim artışı sağlanabilmektedir. Trakya’da toplam yüzde 15 oranındaki sulanan tarımsal arazi miktarı arttırılarak ayçiçeğinde verim artışı sağlanması mümkündür. Yağlık ayçiçek tohumu ürününün stratejik ürün kapsamına alınarak destekleme priminin asgari diğer yağlı tohum bitkileri seviyesine yükseltilmesi ekim alanlarının artışına destek olacaktır. Bu yolla Karadeniz Bölgesinin iç kısımlarında yer alan iller ile İç Anadolu Bölgesinde sulanabilen alanlarında ayçiçeği tarımına kazandırılması , ayçiçeğinin özellikle İç Anadolu bölgesinde şeker pancarı ile ekim nöbetine girmesi, Ege bölgesinde buğday, arpa hasadını takiben ayçiçeğinin ikinci ürün olarak daha geniş alanlarda yer alması, yıllardır 650 bin hektarı geçmeyen ekim alanlarının asgari 1 milyon hektar seviyelerine yükselmesini ve bu suretle ülkemiz ayçiçeği üretiminin kendi kendine yeter seviyeye ulaşmasını sağlayacaktır.”


Dünya yağ piyasası

2017/2018 sezonunda dünya ham ayçiçek yağı üretim miktarının bir önceki yıla paralel 18 milyon ton seviyelerinde gerçekleşmesi beklendiğini kaydeden Sezen, “Dünyanın en büyük ham ayçiçek yağı satıcılarından olan Ukrayna ve Rusya’nın dünya bitkisel yağ pazarında diğer alternatif yağlardan pay kapmak amacıyla 2016/2017 sezonunda sergilemiş olduğu agresif fiyat politikalarının, 2017/2018 sezonunda ham ayçiçek yağı ithalatçı ülkelerinin ham ayçiçek yağına alternatif yağlara daha fazla ödeme yapma eğilimine bağlı olarak azalacağı tahmin edilmektedir. 2017/2018 sezonunda en büyük ithalatçı ülkelerin Hindistan, Çin, Türkiye, Mısır, İran ve Irak olması beklenmektedir. Avrupa Birliği’nin ham ayçiçek yağı yurtiçi üretiminde geçen yıla göre artış beklenmesine rağmen, yetersiz kanola yağı arzı dolayısı ile 2017/2018 sezonunda Hindistan’dan sonra en büyük 2. ithalatçı olarak kalması beklenmektedir” şeklinde konuştu.

Trakya Birlik’e tanınan sıfır gümrükle ithalat yetkisi kullanılmadı
Sezen, Trakya Birlik olarak 2017/2018 üretim sezonunda üretici ortaklarından 300-350 bin ton seviyelerinde yağlık ayçiçeğin mübayaa edileceğinin öngörüldüğünü dile getirdi.
Türkiye ile Avrupa Birliği ve Moldova arasında imzalanmış bulunan ikili anlaşmalar çerçevesinde bazı tarım ürünlerinin sıfır gümrükle ithal edilmesine olanak sağlayan tarife kontenjanları kapsamında yağlı tohumlar ve bitkisel yağlar da belirlenen kota miktarlarının yaklaşık 10 yıldır sektörel dengeler gözetilerek kullanılmamak üzere birliğe tahsis edildiğini fakat birlik tarafından da kullanılmadan iade edildiğini söyledi. Sezen, “Gelişen süreçte Avrupa Birliği tarafından söz konusu kotaların ticarete konu edilmesinin talep edilmesi üzerine Bakanlığımız tarafından içinde bulunduğumuz sezonda başvuru takviminin ilerlemiş bulunması dolayısıyla başvuru süre kısıtına tabi olmayan ve mevzuat gereği kotalar üzerinde öncelik hakkı bulunan Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatif Birlikleri arasında Birliklerin müracaatları doğrultusunda taksimat yapılmış ve ithalatına izin verilmiştir. Bu doğrultuda da Birliğimiz adına düzenlenmiş 13.400 ton ham Ayçiçek yağının ithalatını gerçekleştirmektedir. Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri ülkemiz için stratejik öneme sahip tarım ürünleri üzerinde kendi öz kaynakları ve imkanlarıyla kamusal hizmete de haiz son derece önemli çalışmalara ve hizmetlere imza atmaktadırlar. Bu hizmet ve faaliyetlerini yürütürken çok ciddi stok, finans maliyetleri ve firelerle karşılaşmaktadırlar. Bu kapsamda Birliklerin faaliyet konularıyla ilgili tarife kontenjanlarında önceliğe sahip olmaları da tabiidir. Yeni üretim sezonunda Tarım Satış Kooperatifleri Birliklerinin ülke tarımı ve ekonomisi için taşıdığı fonksiyonlar ile sektörel dengelerin birlikte gözetileceği bir uygulama gerçekleştirilebilir” dedi.