Vitamin Analizleri ve Fonksiyonel Gıdalar

Ülkemizde bebek ve çocuklar için özel süt ve süt ürünleri, sindirime ve kolesterol düşürmeye yardımcı yoğurt ve yoğurt bazlı içecekler gibi fonksiyonel gıdalar tüketicilere sunulmaktadır. Fonksiyonel gıdalar, besinlerin yanı sıra sağlığa yararlı bileşenler içeren gıdalardır.

 

Çiğdem Baş
Sincer Dış Ticaret

Ülkemizde bebek ve çocuklar için özel süt ve süt ürünleri, sindirime ve kolesterol düşürmeye yardımcı yoğurt ve yoğurt bazlı içecekler gibi fonksiyonel gıdalar tüketicilere sunulmaktadır. Fonksiyonel gıdalar, besinlerin yanı sıra sağlığa yararlı bileşenler içeren gıdalardır. Bu bileşenler, gıdanın içinde doğal olarak bulunabilir, işleme sırasında eklenebilir veya doğal olarak bulunan miktara ekleme yapılarak kuvvetlendirme yapılabilir. Dayanıklılıklarının düşük olması nedeniyle, vitamin katkılarının dikkatle izlenmesi gerekmektedir. Gıdaların vitamin içeriği üreticiler tarafından kalite kontrol prosedürlerinin bir parçası olarak kontrol edilmekle beraber, özel laboratuvarlar ve besin etiketlerini düzenleyen yasalarla uyumu sağlamak amacı ile resmi laboratuvarlar tarafından da denetlenmektedir.

Vitaminlerin dayanıklılıkları pek çok faktörden etkilenmektedir. Sıcaklık, nem, pH, ışık, oksijen gibi faktörler proses ve depolama sürecinde vitamin kayıplarına yol açmaktadır. Bu da deklare edilen vitamin içeriğinin nihai üründeki içerikle örtüşmemesine neden olmaktadır.

Besin etiketleri için geçerli olan AB mevzuatı 24 Ekim 1990 tarihli 90/496/ECC'dir. Ekinde B vitaminleri için tavsiye edilen günlük limitler (RDA) Tablo I'de gösterilmiştir.

Tablo I.
Vitamin RDA
Thiamin (Vitamin B1)  1.4mg
Riboflavin (Vitamin B2)  1.6mg
Niacin (Vitamin B3)   18mg
Vitamin B6    2mg
Folacin (Folik asit, Vitamin B9)  200µg
Vitamin B12   1µg
Biotin (Vitamin B7) 0.15mg
Pantotenik asit (Vitamin B5)  6mg


22 Aralık 2006 tarihli 2006/141/EC AB Komisyonu kararında da bebek mamaları ve devam mamalarında bulunması gereken minimum ve maksimum değerler belirlenmiştir. B vitaminleri için değerler Tablo II'de verilmiştir.

Tablo II. 

100 kJ'de (µg) 100 kcal'de (µg)
VİTAMİNLER Max Min Max Min
Thiamin  14 72 60 300
Riboflavin  19 95 80 400
Niacin  72 375 300 1500
Pantotenik asit  95 475 400 2000
Vitamin B6 30 42 35 175
Biotin 0.4 1.8 1.5 7.5
Folik Asit 2.5 12 10 50
Vitamin B12 0.025 0.12 0.1 0.5


Vitamin analizlerinde: mikrobiyolojik yöntemler, ELISA sistemleri ve HPLC teknikleri kullanılabilmektedir. Bu metotların özetleri Tablo III'de verilmiştir.
Tablo III.  Vitamin analiz teknikleri ve VitaFast®

 VitaFastÃ’  HPLC  Geleneksel Mikrobiyoloji  ELISA
İşleyiş Prensibi Mikroorganizmaların metabolik aktivitelerinin ölçümü Vitaminlere spesifik antikorlar içeren immunoaffinity kolonlarla saflaştırma ve HPLC ile tespit. Mikroorganizmaların metabolik aktivitelerinin ölçümü. Antijen-Antikor reaksiyonu
Gerekli ekipmanlar Temiz bir tezgah ve ELISA okuyucu HPLC sistemi ve aksesuarları  Mikrobiyoloji laboratuvarı, temiz bir ortam ve fotometre  ELISA Okuyucu
Personel Masrafı  Düşük Yüksek Yüksek  Düşük
Test süresi 24-48 saat 2 saat 5 gün 3 saat


Dünyanın bir numaralı gıda ve yem test kiti üreticisi R-Biopharm AG, vitaminlerin analizleri için çeşitli çözümler sunmaktadır.

1. VitaFast® Mikrobiyoloji Esaslı Analiz Sistemleri
- Vitamin B9 (Folik Asit)
- Vitamin B12 (Cyanocobalamin)
- Vitamin B7 (Biotin)
- Vitamin B3 (Niacin)
 - Vitamin B5 (Pantotenik asit)
- Vitamin B1 (Thiamin)
- Vitamin B2 (Riboflavin)
- Vitamin B6 (Pyridoxin)

2. RIDASCREEN® ELISA Esaslı Analiz Sistemleri
- FAST Folic Acid (Vitamin B9)
- Biotin (Vitamin B7)
- FAST Vitamin B12

3. HPLC için Immunoaffinity Kolonlar
- EASI-EXTRACT® Vitamin B12

4. Enzimatik Test Sistemleri
- L - Ascorbic Acid (Vitamin C)


Mikrobiyolojik Test Sistemleri

VitaFast®  kitleri geleneksel mikrobiyolojik analizlerin yerini alabilmekte ve daha kısa sürede sonuç vermektedir. VitaFast® analizlerinde kullanılan mikroorganizmaların aşılanmalarına ve saklanmalarına gerek yoktur; hatta her test kiti kullanıma hazır besiyeri ve standartlar içermektedir.

VitaFast®  test kitleri gıda, yem ve ecza ürünlerinde vitamin analizleri için hızlı ve kolay metotlar sunmaktadır. Geleneksel mikrobiyolojik analizlerin aksine VitaFast® test kitinde bulunan reaktiflerin tamamı kullanıma hazırdır. Analiz, olası kontaminasyonlardan kaçınmak için tek kullanımlık malzemelerle gerçekleştirilir. Mikrotiter Plate formatı otomasyona olanak tanımakta,  bu da analizde kesinliği artırırken işgücü maliyetini azaltmaktadır.

VitaFast® Vitamin B3 (Niacin) test kiti'nde farklı standart konsantrasyonları için varyasyon katsayısı %5'in altındadır. Bu mükemmel tekrar üretilebilirlik (reproducibility) bütün diğer VitaFast® kitlerinde de elde edilebilmektedir.

VitaFast®  test kitleri pek çok avantaja sahiptir:
- Standart analizleri dahil 96 analize yetecek kullanıma hazır reaktifler ve standartlar (Üç paralel çalışılabilir)
- Yasal metotlarla uyumlu (AOAC, vb.)
- Yüksek derecede kesinlik ve doğruluk (CV < %10)
- Tek kullanımlık malzemeler
- Bütün VitaFast® kitleri ortak prosedür
- 24-48 saat içerisinde sonuç

VitaFast®  test kitleri referans materyaller kullanılarak valide edilmiştir. Referans test materyali NIST 1846 bebek maması vitamin karışımı ile zenginleştirilmiş bir materyaldir. Folik asit için hedef konsantrasyon  129µg / 100g'dır. VitaFast® Folik Asit'in geri kazanım oranları değişik dilüsyonlarla test edilmiş ve %93–106 arasında sonuçlara ulaşılmıştır (Tablo IV).

Tablo IV  VitaFast® Folik Asit'in NIST1846 ile validasyonu

Referans Materyal Hedef konsantrasyon µg / 100 g Ölçülen konsantrasyonµg / 100g
NIST 1846Bebek maması 129 (101 – 157 ) 120 (Dilüsyon 200)127 (Dilüsyon 300)124 (Dilüsyon 400)137 (Dilüsyon 500)
VitaFast® Çalışma Prosedürü
Vitamince zenginleştirilmiş 1g numune su ile ekstrakte edilir ve ardından filtrasyon yapılır.
Mikrotiter Plate, numunede aranan vitamin ile beslenerek çoğalan spesifik mikroorganizmalarla kaplıdır (Örneğin folik asit kitinde kuyucuklar Laktobacillus rhamnosus ile kaplıdır). Numune, standartlar ve besiyeri  mikroorganizma kaplı kuyucuklara işlenir. Mikrotiter plate kendinden yapışkanlı folyo ile dikkatli bir şekilde kapatılır ve 37°C'de ve karanlıkta 24-48 saat inkübe edilir.
İnkübasyon sürecinde, numunede bulunan vitaminle beslenen mikroorganizma çoğalır. Artan mikroorganizma ortamda “bulanıklığa” yol açar. Oluşan bulanıklık, vitamin miktarıyla doğru orantılıdır. Elisa okuyucusu ile ölçülen bulanıklık, vitamin miktarı tayininde kullanılır.

EASI-EXTRACT® Vitamin B12 Çalışma Prosedürü

HPLC ile klasik B12 analizlerinde iki tür problem yaşanmaktadır. Birincisi kromatogramda karşımıza çıkan kirlilikler, ikincisi deteksiyon limitlerinin istenen düzeylere indirilememesidir. Bu problemleri aşmanın en etkin yolu HPLC öncesi numune hazırlama aşamasında immunoaffinity kolonla yapılan ön temizlemedir. EASI-EXTRACT® Vitamin B12 immunoaffinity kolonların içerdiği monoklonal spesifik antikorlar sayesinde numunede bulunan B12 vitaminleri tutulmakta, yabancı maddeler uzaklaştırılarak gürültüler engellenmektedir. Bu yolla içerisinde sadece Vitamin B12 peak'i bulunan temiz bir kromatogram elde edilirken, tespit limiti de aşağıya çekilmiş olur.

Test kitleri ve sektörünüzdeki olası uygulamalar için daha fazla bilgiye www.sincer.com.tr internet adresinden ulaşabilirsiniz.