"Yakın zamanda doğal beslenme adına böcek tüketimi artacaktır"

"Böcek tüketmek kadar aslında doğal birşey yoktur" şeklinde konuşan Mira Canlı Hayvancılık ve Böcekçilik Tesisi sahibi Selami Gökgöl, "Bazı ülkerlerde direkt olarak yenirken bazı ülkelerde işlenip bildiğimiz gıdaların içerisine örneğin; tatlıların, ekmeklerin, pasta çeşitlerinin içerisine konularak tüketilmekte" dedi.

Büşra Sözen

Önümüzdeki 10-15 yıl içerisinde toplumumuzda çekirge tüketme oranın bir hayli yükseleceğini kaydeden Mira Canlı Hayvancılık ve Böcekçilik Tesisi Sahibi Selami Gökgöl, "Bana göre bu oran bugün neredeyse 0'larda yer alırken 10-15 sene sonra yüzde 5'e kadar çıkabileceğini tahmin etmekteyim. Hatta 20 yıl sonra bu rakamın yüzde 30'lara varabileceğini düşünebilmekteyim. Çünkü günümüzde bazı böcek türlerinin özellikle çekirgenin protein ve diğer vitamin mineral açısından zengin olduğu bilinmekte" dedi. Gökgöl böcek yetiştiriciliği hakkında; "Üretmek istediğiniz böceğin anatomisinden tutun yaşam tarzına kadar birçok bilgiye ihtiyacınız var. Bu bilgilere sahip olduktan sonra hayvanın ihtiyacı olan yaşam şartlarını aynı şekilde yerine getirmektir. Bu şartları yerine getiremediğiniz takdirde üretim olmayacaktır yani üreme olmayacaktır" şeklinde konuştu.

Böcek yetiştiriciliği yapıyorsunuz. Bu fikir nereden doğdu?

Çocukluktan bu yana birçok böceklerle hayvanlarla haşır neşir oldum. Özelikle evimizde akvaryum hiçbir zaman için eksik olmadı. Üniversite yıllarında dahi yaşam alanımda akvaryum yine eksik olmadı ve bu süreç içerisinde canlı yeme zaman zaman ihtiyaç duydum. Canlı yem genel anlamda tüm canlılarda bir önem taşımaktadır. Çünkü protein değerleri bir hayli fazladır. Üniversite yıllarında balıkları üretip fazla olan balıkları satışa sunup oradan elde ettiğim paradan diğer kuru yem ve canlı yem ihtiyaçlarımı bir şekilde gidermeye çalıştım. Ama canlı yem tedariği bir hayli zor ve böylece yıllar geçmiş oldu. Takriben 20 yıl öncesi yakın çevremdeki arkadaşlara farklı işler yapılması gerektiğini belirttiğimde arkadaşlarım ilk etapta benimle dalga geçtiler. Çünkü ben bir turizmciydim, lisanslı turizm rehberiydim. O yıllarda evimde discus balığı da yetiştiriyordum. Daha doğrusu besliyordum. Birgün yakın çevremdeki bir arkadaşım sen bu balıkları üretemezsin üniversite yıllarındaki üretmiş olduğun balıklar bu cins değil bu çok zor bir balık diye ifadede bulundu bir nevi damarıma basmış oldu. İnatçı yapım doğrultusunda ben de discus balığını üretmeye karar verdim ve 20 yıl öncesi ben bu balığı üretirken bana gelen bilgiler doğrultusunda discus balığını Türkiye'de üretebilen ilk 10 kişiden birisi de sensin denildi. Discus balığını üretmek bir hayli zordur canlı yeme ve farklı canlı yemlerine ihtiyacı vardır ve ben de imkansızlar doğrultusunda kasaptan almış olduğum, balık halinden almış olduğum balık ve kırmızı et karışımından oluşan özel bir yem karışımı yaptım balıklarıma ama bu bir hayli zordu. Gün geldi kızılkurt buldum dezenfekte ettim buzdolabına sakladım. Eşim buzdolabında kızılkurtları görünce çıldırdı, pencereden dışarıya attı, sinirlendi. Ben bu buzdolabına birdaha birşey koymam yeni buzdolabı istiyorum dedi. Bu artık işin son noktasına geldiğimizi gösteriyordu. Bende benim bu tarz canlı yeme ihtiyacım varsa benim haricimde de ihtiyacı olanlar vardır düşüncesinden yola çıkarak ilk müracaatımızı yaptık ve kendimizi bir şekilde bu böcek üretimi işinde bulduk.

Böcek yetiştiriciliği hakkında bilgi verebilir misiniz?

Böcek yetiştiriciliği birçok insanın gözünde çok basit bir iş gibi gözükmekte. İnsanlar zannediyor ki böcekleri kafese, kutuya koyarsınız onlar kendi kendine bir şekilde çoğalır. Çoğaldıkça da pazara çıkartırsınız müşterisi hazır satıp bol bol para kazanırsınız gibi bir görüşe sahip. Bu aslında öyle değil. Birincisi üretmek istediğiniz böceğin anatomisinden tutun yaşam tarzına kadar birçok bilgiye ihtiyacınız var bu bilgilere sahip olduktan sonra hayvanın ihtiyacı olan yaşam şartlarını aynı şekilde yerine getirmektir. Bu şartları yerine getiremediğiniz takdirde üretim olmayacaktır yani üreme olmayacaktır. Şimdi canlılar zor şartlarda yaşayabilirler hayatlarını bir şekilde sürdürürler ama şartlar uygun olmadığı takdirde üreme olmaz. Hayvanları beslerken üreme koşullarını yerine getirirken aynı zamanda sağlık koşullarına da dikkat etmek gerekir. Bunun için profesyonel iyonizellere, ozon jeneratörlerine ama havada ama suda ihtiyaç duyulur. Bunlar yapılmadığı takdirde mantar, virüs, bakteri gibi hastalıkların yayılması söz konusudur. Üretim yaparken sadece çalışan personelin sağlık koşulları düşünülmemeli aynı zamanda üretmiş olduğunuz canlı yemi yiyecek olan insan veya hayvan için gerekli hijyenik kurallar yerine getirildi mi getirilmedi mi bunlara da büyük önem göstermek gerekir. Ortam sıcaklığı için yine profesyonel ısıtıcılara ihtiyacınız vardır. Küçük bir el sobasıyla istediğiniz verimi alamazsınız. Havalandırma çok önemlidir ne kadar temiz oksijen ortama salarsanız o denli veriminizde artacaktır. Yani hayvana sadece yemini verip ortamını temizlemekle olay bitmiyor.

Böcek tüketimi hakkında ne düşünüyorsunuz? Farklı ülkelerde farklı böcekler tüketiliyor. Bu konudaki görüşleriniz neler?

Böcek tüketmek kadar aslında doğal birşey yoktur, şayet annemiz bizler küçükken aklımızın mantığımızın basmadığı dönemlerde örneğin; bir karınca çorbası yapıp sunmuş olsaydı, çekirge yahnisi yapıp önümüze koysaydı bizler de böyle bir yemek kültürüyle yetişmiş olsaydık zannedersem böcek yeme konusuna bugün hepimiz farklı bakardık. Herşey beyinde olup bitmekte bir zamanlar çocukken kokoreci ağzıma sokmak istemezdim çünkü hayvanın bağırsaklarından yapılan birşey olduğunu biliyordum zaman geçtikçe aklım erip mantığımın evet neden olmasın dediği an bir arkadaşımın tavsiyesiyle yemeye başladım. Bugün benim için kokoreç hayatımda vazgeçilmezler arasına girmiş durumda. Aynısı böcek için de farklı değil bazı ülkerlerde direkt olarak yenirken bazı ülkelerde işlenip bildiğimiz gıdaların içerisine örneğin; tatlıların, ekmeklerin, pasta çeşitlerinin içerisine konularak tüketilmekte.

Beslenme şekilleri olarak böcek tüketmeyen bir toplumuz. İlerleyen zamanlarda böcek tüketimi sizce toplumumuzda yer alır mı?

Bana göre önümüzdeki 10-15 yıl içerisinde toplumumuzda çekirge tüketme oranı bir hayli yükselecektir. Bana göre bu oran bugün neredeyse 0'larda yer alırken 10-15 sene sonra yüzde 5'e kadar çıkabileceğini tahmin etmekteyim. Hatta 20 yıl sonra bu rakamın yüzde 30'lara varabileceğini düşünebilmekteyim. Çünkü günümüzde bazı böcek türlerinin özellikle çekirgenin protein ve diğer vitamin mineral açısından zengin olduğu bilinmekte. Büyükbaş hayvancılığın zor şartlarda olduğunu özellikle Türkiye'de olduğunu bilmekteyiz. Maliyetler yüksek ve büyükbaş hayvanın tüketmiş olduğu yeşil alan bir hayli fazla. Ve bir hayvanın, büyükbaş hayvanın kesim kıvamına gelebilmesi için ortalama 1 yıl geçmekte. Çekirgeler ve bazı böcek türlerine kıyasladığımız takdirde aynı proteini elde edebilmek için çekirgede bu süreç 30 gündür. Ve bu 30 günlük zaman zarfı içerisinde çekirgenin tüketecek olduğu yeşil alan o kadar da fazla değildir ve dışkısı çevreye büyükbaş hayvanlardaki gibi zararlı değildir. Zarar oranı çok daha düşüktür. Günümüzde çekirge, sporcu yiyeceği olarak yavaş yavaş görülmekte ve her geçen günde bu ilgi artmaktadır. Türkiye'de son dönemde spora ilgi artmıştır. Spora ilgi arttıkça teknolojinin nimetlerinden daha fazla yararlandıkça bazı böcek türlerinin sporcular için çok faydalı olduğu bilinmekte. Dolayısıyla istesekte istemesekte yakın zamanda doğal beslenme adına böcek tüketimi de artacaktır.

İhracat yapıyor musunuz? İç satışlarda böceklere ilgi var mı? Satın alanlar nerelerde kullanıyor?

Uzun yıllar ihracat yaptık son dönemde Avrupa'dan sertifikasyon ile ilgili yasaların değişmesi nedeniyle geçici bir süre ihracata ara vermiş durumdayız. 2019 yılı itibariyle tekrardan yeni sertifikasyonlarla ihracatımız olacak. İç piyasada böceklere ilgi var özellikle hayvanat bahçelerine vermekteyiz malum hayvanat bahçelerinde farklı türde hayvanlar var. Sadece eklem bacaklar semenderler gibi hayvanları düşünmemek lazım aynı zamanda maymunların da iştahla çekirge yediğini bilmek gerekir unkurdu sevdikleri bilinmektedir. Kediler, köpekler de keza çekirgeyi belli başlı böcek türlerini severek yerler. Bizim her geçen gün iç piyasada hobi amaçlı evlerinde belli başlı sürüngen türlerini ellerinde bulunduran hayvanseverler bizim alıcılarımızdandır. Takriben 3.500'e yakın hobici sabit müşterimiz var. Umarım önümüzdeki yıllarda bu rakam daha da yukarıya çıkar.