Yumurta sektörü büyümeye devam ediyor

Yumurta üretimi ortalama yüzde 8-9 oranında artarak 20,3 milyar adet olmuştur. İhracat ise bir önceki yıla göre yüzde 30 artarak 377 milyon dolar olarak gerçeklemiş ve ihracat yapılan ülke sayısı arttı. Fakat 2017 yılında üretim, tüketim ve ihracat artmış ancak üreticinin refahı ve kazancı aynı oranda artmadı.

Dr. Hüseyin Sungur
Yum-Bir Genel sekreteri

Her yıl olduğu gibi yumurta sektörü 2017 yılında da büyümeye devam etti. Üretim/tüketim ve ihracat rakamları arttı. Türkiye İstatistik Kurumunun 2017 yumurta üretim rakamları henüz netleşmemiş olmakla birlikte Yum-Bir’in hesaplamalarına göre yumurta üretimi ortalama yüzde 8-9 oranında artarak 20,3 milyar adet olmuştur. Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının kayıtlarına göre değişik illerde organik yumurta üretimi yapan 27 onaylı işletme mevcut olup, 95-100 milyon adet üretim gerçekleşmiştir. İhracat ise bir önceki yıla göre yüzde 30 artarak 377 milyon dolar olarak gerçeklemiş ve ihracat yapılan ülke sayısı artmıştır. İhracatta yaşanan en sevindirici gelişme Yunanistan, İspanya ve Romanya gibi bazı Avrupa birliği ülkelerine ihracatın başlamış olması ve özellikle BAE ve Suudi Arabistan’a yapılan ihracat miktarında geçmiş yıllara göre bir artış gözlenmesidir.

Yem fiyatları 2017 yılında bir önceki yıla göre yüzde 15 oranında artmış ve yumurtanın maliyeti 23 Krş’a yükselmiştir. Yumurta XL -çok büyük ( >73 g ), L büyük (>63 – <73 g="" m-="" orta=""> 53 – <63 g="" s-k="" k="" 53="" g="" olmak="" zere="" d="" rt="" boyda="" pazarlanmaktad="" r="" yumurta="" fiyatlar="" b="" y="" kl="" ne="" ba="" l="" olarak="" 16="" kr="" ile="" 35="" kr="" aras="" nda="" de="" i="" mi="" ancak="" y="" ll="" k="" a="" rl="" kl="" fiyat="" ortalamas="" 24="" kuru="" olmu="" tur="" nisan-a="" ustos="" aylar="" aras="" nda="" yumurta="" fiyatlar="" maliyetlerin="" alt="" nda="" seyretmi="" tir="" y="" ll="" k="" enflasyon="" y="" zde="" 12-13="" olurken="" yumurta="" fiyatlar="" y="" zde="" 15="" civar="" nda="" artm="" ve="" yumurta="" yem="" paritesi="" ise="" de="" i="" memi="" tir="" te="" yandan="" retici-t="" ketici="" fiyat="" endeksi="" ge="" mi="" y="" llarda="" oldu="" u="" reticinin="" aleyhine="" geli="" mi="" ve="" sekt="" r="" mensuplar="" yumurta="" fiyatlar="" n="" y="" ksek="" bulan="" t="" ketici="" yak="" nmalar="" na="" maruz="" kalm="" t="" r="" baz="" aylardaki="" yumurta="" fiyatlar="" n="" n="" maliyetlerin="" alt="" nda="" seyretmesi="" ve="" baz="" i="" letmelerin="" ya="" ad="" sa="" l="" k="" sorunlar="" na="" ba="" l="" verim="" d="" kl="" kleri="" ok="" say="" da="" reticiyi="" zor="" durumda="" b="" rakm="" t="" r="" br=""> Sonuç olarak 2017 yılında üretim, tüketim ve ihracat artmış ancak üreticinin refahı ve kazancı aynı oranda artmamıştır.

Yumurta pazarlamada yeni dönem…

Türk gıda kodeksi yumurta tebliğinde değişiklik yapıldı ve 24 Kasım 2017 tarihli resmî gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi. Ancak tebliğin yayımı tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecilerine, tebliğ hükümlerine uyum sağlamaları için 16/4/2018 tarihine kadar süre verildi. Tebliğin getirdiği değişikliklerin başında yumurtanın üzerinde işletme ve kümes numarasına ilave olarak yetiştirme yöntemini açıklayan yetiştirme metodu kodunun da yer alacak olmasıdır. Yetiştirme metodu kodu, işletme ve kümes numarası önüne, organik yetiştiricilik için 0, serbest yetiştiricilik için 1, kümeste kafessiz yetiştiricilik için 2, kafesli yetiştiricilik için 3 olacak şekilde damgalanmak ve ambalaj etiketinde yönteminin açıklanacak olmasıdır. (Örnek: Organik yetiştiricilik için 0TR060000060000-01). Tebliğde yumurtlama tarihinin yumurtanınım kabuğuna yazılması zorunlu olmaktan çıkarılmıştır. Diğer önemli bir değişiklik ise; B sınıfı yumurtaların doğrudan pastane, kantin vb. işletmelere doğrudan satışının yasaklanması ve sadece yumurtanın işlendiği işletmelere gönderilebilecek olmasıdır. Yeni tebliğ yumurtanın kalite kusurlarına dair toleransları da yeniden belirlemiştir. Tebliğde yapılan bu değişiklikler ile tüketicilerin yanıltılmasın önüne geçilmesi ve kayıt dışı üretimin önüne geçilmesi ve güvenilir yumurta arzının garanti altına alınması amaçlanmaktadır.

Kuş Gribi, Hayvan Refahı, Fipronil

Uluslararası Yumurta Komisyonu (IEC) 8-10 Nisan 2018 tarihleri arasında Londra’da gerçekleştireceği yıllık toplantısında, tüm ülkeleri yakından ilgilendiren kuş gribi, hayvan refahı ve son fipronil skandalı konularını ayrıntılı olarak ele almayı kararlaştırdı. Yumurtanın mükemmel bir protein kaynağı olması nedeniyle, gelecek on yılda da dünya yumurta sektörünün istikrarlı bir şekilde büyümeye devam edeceği ve tüketimin artacağı herkes tarafından kabul ediliyor. Ancak kuş gribi, hayvan refahı ve son fipronil skandalı gibi bazı can yakıcı sorunlar, sektörün başını epeyce ağrıtacak gözüküyor. Yıl içinde bazı Avrupa ülkelerinde yumurtalarda fipronil tespit edilmesi gıda güvenliği sisteminin sorgulanmasına sebep olmuştur. Milyonlarca yumurtanın pazardan toplatılması, şüpheli kümeslerin üretimine son verilmesi arz sıkıntısına sebep olmuş ve fiyatlar yükselmiştir. Bunun yanında ülkeler yumurtalarını savunmak için büyük çaba harcamıştır. Farklı kuş gribi türlerinin birçok ülkede görülmeye devam etmesi özellikle ülkede biyogüvenlik düzeyi düşük işletmeleri tehdit etmekte ve üretimi sürdürmek zorlaşmaktadır. Öte yandan gaga kesimi, kafes sistemi ve erkek civcivlerin nasıl değerlendirileceği hayvan refahı sorunları olarak tüm dünyada tüketiciler, üreticiler ve perakendeciler tarafından tartışılmaya devam ediyor. İşte bu yüzden Uluslararası Yumurta Komisyonu nisan ayında yapacağı yıllık toplantısında bu konuları gündemine almış bulunmaktadır. Toplantıda ülkelerin ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü’nün (OIE) konulara yaklaşımı ve IEC’nın üstleneceği rol belirlenmeye çalışılacaktır. Bizim de ülke olarak bu sorunları ciddiye alarak, sağlıklı sürülerden güvenilir yumurta üretimini sürdürmemiz gerekmektedir. Aksi takdirde tüketici güvenini kaybeder ve en değerli gıdadan onları uzaklaştırmış oluruz.
Unutmayın, komşularımızdaki iç karışıklıkların ve savaşın sona ermesi ile Irak ve Suriye’de bizi büyük bir pazar bekliyor…