Dilistan Shipman

Dilistan Shipman

Dilistan'ın günlüğü

Çölyak hastalığı ve beslenme

Gluten proteini hayatımızdaki temel gıdalar dışında, günlük kullandığımız bazı ürünlerde de bulunabilir.

İnce bağırsağın, “Gluten” adlı proteine karşı ömür boyu süren ve kronikleşen alerjisi ve hassasiyeti olan Çölyak Hastalığına sahip kişilerin glütensiz diyet ve beslenme ile hayatlarını sürdürmeleri gerekmektedir. Öncelikle “Gluten” ne demek ona bir bakalım. Buğdayda yaklaşık 30 farklı tür protein bulunmasına rağmen bunlardan yalnızca ikisi, glutenin ve gliadin, suyla karıştırıldığında gluten olarak bilinen esnek maddeyi oluşturur. Gluten, sakıza benzeyen sert ve esnek bir maddedir ve buğday unu suyla karıştırılıp yoğurulduğunda, bu iki protein suyu tutar ve esnek gluten zincirlerini oluşturmak üzere birbirine bağlar. Unlu mamullerin yapısını sağlayan madde olan gluten; çavdar, arpa ve yulaf gibi diğer tahıllarda da bulunur.

Glutensiz yaşamak zor gibi gözükse de mısır, patates, pirinç unu, fasulye, bezelye, barbunya, soya fasulyesi, nohut ve mercimek gibi baklagilleri kullanarak buğdayın yerini kolaylıkla doldurmanız mümkündür. Bunların dışında yer alan temel gıdalardan et, balık, süt ve yumurta da glütensiz diyetinizde serbest olan gıdalardır. Bal, zeytin, zeytinyağı, ay çiçek, mısır, fındık ve kanola yağları güvenli olup kuruyemiş çeşitlerinden fındık, fıstık, badem, ceviz, leblebi gibi yiyecekleri herhangi bir katkı maddesi eklenmediğinden emin olduktan sonra güvenle beslenme diyetinize alabilirsiniz.

Dikkat edilecek en önemli şeylerden biri de alınan ürünlerin işlem görmüş olmadığından emin olmak ve bu nedenle de ürün olarak alınan gıdaların titizlikle incelenmesi, içindekiler kısmının kontrol edilmesi ve özellikle glüten içerip içermediği teyit edilmelidir. Özellikle peynir, yoğurt, tereyağı ve dondurma alındığında güvenli bir yerden alınmalı ve içerikleri kontrol edilmelidir.
Ülkemizde herkesin çok sevdiği köfte, dolma, tarhana çorbası, makarna, bulgur pilavı ve erişte gibi besinler yasaklılar listeniz içerisinde olmalıdır. Gluten intoleransı olan Çölyak hastaları, normal ekmek, makarna, pasta, börek, bisküvi ve benzeri çok sayıda gıdayı tüketemez. Mısır unu, pirinç unu, soya unu, patates unu gibi gıdalar ise gluten içermediklerinden dolayı rahatça tüketilebilecekleri için bu unlarla yapılmış pasta, çörek, kurabiye, ekmek gibi gıdalar rahatlıkla yenebilir. Pirinç makarnası ve karabuğdaydan da yapılmış olan yiyecekleri beslenme alışkanlıklarınızın içine alabilirsiniz. Süt içmeyi seviyorsanız laktozsuz süt içmekte gaz oluşumunu engelleyecektir.

Bilmemiz gereken diğer bir husus da Çölyak hastalığının, doğuştan gelen bir hastalık olmadığı ve insanın dünyaya geldiği ilk günlerde ortaya çıkabileceği gibi hayatının her hangi bir evresinde de ortaya çıkabileceğidir. Bu nedenle alışık olmadığınız karın bölgesinde öne doğru şişkinlik, yaşınıza göre kilo azlığı, kas zayıflığı, kansızlık, anormal şekilde tuvalet ihtiyacının artması, iştahsızlık, gaz sıkıntısı, eklem ve kemik ağrıları gibi sıkıntılarınız olursa bir tahlil yaptırmakta yarar vardır.

Gluten proteini hayatımızdaki temel gıdalar dışında, günlük kullandığımız bazı ürünlerde de bulunabilir. Örneğin, dudak nemlendiricileri, vücut kremleri, güneş koruyucu kremler ve diğer benzeri kozmetik ürünlerde, diş macunları, şampuan, saç kremi ve hatta sabunlarda da olabileceği için bu ürünleri alırken de mutlaka içerikleri kontrol edilmelidir.

Glutensiz Ekmek Tarifi
Malzemeler
500 gr (2 su bardağı) glutensiz un
1 çay kaşığı tuz
12 gr yaş maya
50 ml (2 yemek kaşığı )zeytinyağı
250 ml (1 su bardağı) ılık su
Yapılışı
Bütün malzemeler mikserin karıştırma kabına koyulur. Önce bir kaşık yardımıyla ön karıştırma yapılır daha sonra mikser ile pürüzsüz bir hamur elde edilinceye kadar karıştırılır. Elde edilen hamur önceden yağlanmış ekmek tavası veya kek kalıbına dökülür, üzeri elle düzgünleştirilir. Hamur sıcak bir yerde iki kat hacme ulaşana kadar yaklaşık 30-45 dakika bekletilir. Üzeri bir fırça yardımı ile nemlendirilir. Ekmeklerin daha parlak olması için ısıya dayanıklı küçük bir kaba su doldurulup fırının pişirme kısmının arkasına yerleştirilir. Önceden ısıtılmış 210 dereceye ayarlanmış fırında kapağı açılmadan yaklaşık 30-35 dakika pişirilir. Afiyet olsun.

             

Kasım 2016 sayısının 46.sayfasında yayımlanmıştır.