Ekmek israfını önleyici acil planlar aranıyor

Ekmek israfında yüzde 70 oranı ile işyerleri, hastane, yatılı okul, öğrenci yurdu, otel ve lokantalar ilk sırada yer alıyor. Gıda sanayicileri, eğitim kurumları başta olmak üzere, kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları işbirliğinde, tüm...

Nur Coşkun İstanbulluoğlu 

nurcoskun@net-iletisim.com

Soğuk ama bir o kadar da güzel, karlı manzarayla karşıladı yeni yılın ilk günleri bizleri...Senenin ilk karının topraklara bereket, yaşamlarımıza şans getirmesi dileği ve umuduyla başladık yeni yıla.

Soğuk havaların en düşündürücü tarafı aç ya da açıkta kalmak zorunda olanlardır. İsrafın, şuursuz tüketimin acı gerçeği işte tam da bu zamanlarda içimizi acıtır. Keşke israfları önleyebilecek bilinç, her bireyde en küçük yaştan itibaren oluşabilse ve her alanda bunun gereği yapılabilse...

Bugün temel gıda maddelerinden ekmek, ne yazık ki en fazla israfa uğrayan gıdaların başında geliyor. Üretimi ve tüketimi en ucuz temel gıdalar arasında yer alan ekmek, dar gelirli, kalabalık ailelerde karın doyurmanın belki de en hesaplı yolu. Kaynaklar gösteriyor ki; rekor ekmek tüketimiyle dünyada dikkati çeken ülkeyiz. Halkımız günlük enerjisinin ortalama yüzde 44’ünü, yani neredeyse yarısını, sadece ekmekten alıyor. Bu nedenle ekmeğin kaliteli, besleyici ve hijyenik üretilmesi ideal. Ama üretimde bu kriterlere ne kadar dikkat edildiği şüpheli. Düşük gelir gruplarında ekmek tüketimi fazla, ancak israf az oluyor. Gelir düzeyi yükseldikçe ekmek tüketimi azalıyor ama israf için aynı şeyi söylemek mümkün değil.

Tüketeceğin kadar al
Sağlık Bakanlığı’nca geçtiğimiz yıl hazırlanan “sağlıklı beslenme ve gıda israfı” konulu rapor, ekmek israfına ilişkin çarpıcı sonuçlar sunuyor. Yeni yıla girdiğimiz şu günlerde bu rapora bir kez daha vurgu yapmak belki israf önleyici yeni projelerin doğmasına ilham kaynağı olur.

Ülkemizde her yıl yaklaşık 44 milyar adet ekmek üretiliyor. Bu miktarın yüzde 16’sı evlerde olmak üzere, yaklaşık 40 milyar adeti tüketiliyor ve ne yazık ki 4 milyar adedi ise hiç bir canlının midesine giremeden israf oluyor.

Halkımız her yıl ekmeğe 7 milyar dolar ödüyor. İsraf edilen ekmeğin ekonomik kaybı ise yıllık 700 milyon dolara ulaşıyor. Üç büyük ilde günlük ekmek israfı 750 milyar lirayı buluyor. Günde 2 milyon ekmek israfı ile İstanbul başı çekerken, Ankara ve İzmir’de telef olan ekmek sayısı 600 bine dayanıyor.

Ülkemiz genelinde her gün yaklaşık 12 milyon ekmek ve 2.6 milyon TL çöpe gidiyor. Oysa yapmamız gereken sadece ihtiyacımız kadar ekmek satın almak ve doğru koşullarda saklamak. Tüketemediğimizde de diğer canlılarla paylaşmak. Bu kadar basit ama farkındalık olmayınca da bir o kadar zor işte.

Bu konuda bilinçlendirme kampanyaları kısa dönemli de olsa etkili kazanımlar sağlıyor. Örneğin 2013 yılında devlet eliyle başlatılan, Ekmek İsrafını Önleme Kampanyası’nın ekonomiye katkısı günlük 7,8 milyon TL , yıllık 2,8 milyar TL olarak gerçekleşmiş. Kampanya bir yıl sürmüş. Süreklilik içinde devam edebilse, bu tür projelerin toplumdaki farkındalık seviyesinin hızla yükselmesine katkısı kaçınılmaz.

Toplu tüketim yerlerinde israf daha fazla

Ekmek israfında yüzde 70 oranı ile işyerleri, hastane, yatılı okul, öğrenci yurdu, otel ve lokantalar ilk sırada yer alıyor. Keşke çocuklardan başlayarak her yaştan bireyi kapsayan ve süreklilik içinde geliştirilen bilinçlendirme kampanyaları her geçen gün çoğalarak devam etse.

Ekmek israfının önlenmesinde dikkate alınması gereken öncelikli noktalardan sadece bir kaçı; raf ömrü uzun kaliteli üretim, fırında veya satış yerinde uygun koşullarda koruma, tazeliğini koruyabilmek için poşetleme, küçük gramajlarda üretim, toplu yemek tüketim yerlerinde dilimlenmiş veya az gramajlı ekmek servis edilmesi sayılabilir. Üstelik, üretimin talebe göre planlanması, pişirilme ile satışı arasındaki sürenin en aza indirilmesi, orta derecede bayatlamış ekmeklerin düşük fiyattan satılması gibi planlamalarla israf oranları çok daha aşağılara çekilebilir.

Özellikle gıda sanayicileri, eğitim kurumları başta olmak üzere, kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları işbirliğinde, tüm ülkeyi kapsayacak yaygınlıkta ve devamlılıkta israfı önlemeye dayalı sosyal sorumluluk projeleri çoğaldığı oranda bireylerin israfı önleme bilinci de yükselecek.

Yeni yılda israf önleyici planların acilen devreye girmesi, ülke ekonomisine katkı sağlarken, çöpe atılacak her bir parça ekmekten rahatsız olanların sayısını da çoğaltacak.

Toplumsal refahın eğitim ve bilinçlenmeden geçtiğine inanan ve buna duyarlı projeler geliştiren kurumların yaygınlaşacağı yeni bir yıl dileğiyle...

Ocak 2016 sayısının 38.sayfasında yayımlanmıştır.

Yazarın diğer yazıları