Prof.Dr. Semih Ötleş

Prof.Dr. Semih Ötleş

Gıda Kimyası

Ganoderma lucidum (Lingzhi ya da Reishi): Tıbbi Mantar

Reishi veya Lingzhi olarak da adlandırılan Ganoderma lucidum tıbbi mantarların bir türüdür.

Hazal ÖZYURT, Semih ÖTLEŞ
Ege Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü, Bornova, İZMİR
Özge ÖTLEŞ,
İzmir Atatürk Lisesi, Konak, İZMİR

Özet
Tıbbi mantarlar, çok uzun zamanlardır sağlığı geliştirmek ve çeşitli kronik hastalıklara müdahale etmek için kullanılmaktadır. Reishi veya Lingzhi olarak da adlandırılan Ganoderma lucidum tıbbi mantarların bir türüdür. Bu mantarlar, Çin, Japonya vb. gibi çeşitli bölgelerde bulunmaktadır. Reishi hakkında yapılan çalışmalar, G. lucidum’ un anti-alerjik, antioksidan, anti-tümör, antiviral ve antiinflamatuar özelliklerinin olduğunu göstermektedir. Son yıllarda, Reishi’nin tüketiminde artış olmaktadır ve Reishi’nin aktif bileşenlerinin sağlık üzerine önemli etkilerinin olduğu açıklanmaktadır. Reishi’nin sağlık amaçlı kullanımı hafızayı ve çevikliği artırmakta, yaşam süresini uzatmaktadır. Bu makale, Reishi’nin önemi ve onun tıbbi özelliklerini anlatmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ganoderma lucidum, Reishi, Lingzhi, Sağlık
Ganoderma lucidum (Lingzhi or Reishi): Medical Mushroom

Abstract
Medicinal mushrooms have been consumed to improve health and to treat numerous chronic and infectious diseases for centuries. Ganoderma lucidum, commonly known as Reishi or Lingzhi, is a species called as one of medicinal mushroom. The fungus is found in diverse locations such as China, Japan etc. Studies about Reishi have shown that G. lucidum has anti-allergic, anti-oxidant, anti-tumor, anti-viral, and anti-inflammatory properties. Recently, consumption of Reishi has grown in popularity and active ingredients of Reishi are supplying increasingly important health claims. Moreover, uses in healing include increasing intellectual capacity and memory, promoting agility and lengthening the life span. This paper reviews the significance of Reishi and its medicinal properties.
Keywords: Ganoderma lucidum, Reishi, Lingzhi, Health

Giriş
Ganodermataceae familyasına ait ve tıbbi bir mantar olan Ganoderma lucidum 2000 yıldan beri Asya’da tüketilmektedir ve son zamanlarda batı topluluklarında da tüketilmeye başlanmıştır (Gao ve ark., 2012). Ağaçsı dokusu ve parlak dış yüzeyi ile büyük ve siyahtır. G. lucidus Latince “berrak” ya da “parlak” anlamına gelmektedir ve mantarının yüzeyinin parlak görüntüsünü ifade etmektedir (Bishop ve ark., 2015).
Bu yıllık mantar; meşe, akçaağaç, karaağaç, söğüt, sığla balsamı, manolya ve keçiboynuzu (Quercus, Acer, Alnus, Betula, Castanea, Coryolus, Fagus, Fraxinus, Populus, Pyrus, Magnolia, Tilia) gibi yapraklarını döken ölü ya da kuru ağaçlarda büyümektedir. G. lucidum Avrupa, Asya, Kuzey ve Güney Amerika’da iğne yapraklı ağaçlarda (e.g., Larix, Picea, Pinus) da az olarak bulunmaktadır. Doğuya doğru gidildikçe, özellikle erik ağaçlarında karşımıza çıkmaktadır. Genellikle, toprak yüzeylere yakın köklerde ve gömülü köklerden kaynaklanan topraklarda bulunmaktadır (Wasser, 2005).

Çin ve Kore’de lingzhi, Japonya’da ise reishi ya da mannentake olarak adlandırılır. Çince’de lingzhi ölümsüzlüğün varlığı ve ruhsal gücün birleşmesi anlamına gelmektedir (Lu ve ark., 2004). Ayrıca; uzun yaşamanın, sağlıklı olmanın, başarının sembolü olan ruhsal güç bitkisi olarak bilinmektedir. Kültür mantarları arasında G. lucidum besleyici değerinden çok tıbbi özellikleri bakımından da eşsizdir (Bozok ve ark., 2016).
Ganodermataceae ailesi iki duvarlı basidiospora sahip çok porlu basidiomisetler mantarı olarak tanımlanır. Aile içinde 219 tür Ganoderma geniyle ilişkilendirilir. G. lucidum (W. Curt.: Fr.) P. Karsten tip türdür. Bu genin basidiokarpları hücre dışı melanin matrikste bulunan kalın duvarlı pilosidtidyanın varlığıyla ilişkili lakkat yüzeye sahiptir. Ganoderma türleri, türlerin bireysel özelliklerini tanımlamak için kullanılan coğrafik temeller, konakçı özelliği, meyvenin rengi (kırmızı, siyah, mavi/yeşil, beyaz, sarı ve mor) ve şekli gibi farklı karakteristiklere sahiplerdir ve dünya boyunca bulunabilmektedirler. Ancak, morfolojik karakterler, türlerin doğal genetik gelişmesi (mutasyon, rekombinasyon vb.) ve farklı iklim şartları altında farklı coğrafik bölgelerindeki kültürlerdeki farklılıktan kaynaklanan değişimden kaynaklanmaktadır (Kao ve ark., 2013).

Tipleri
1000 yıldan daha çok zamandır Çin’de tıbbi olarak kullanılmasına rağmen, G. lucidum’un çok pahalı olması ve Çin’de çok saygı duyulması nedeniyle G. lucidum ile ilgili çalışmalar çok azdır (Yarlagadda ve ark., 2013).
2000'den fazla bilinen Reishi türü olmasına rağmen, sadece 6 çeşidinin (kırmızı, siyah, mavi, beyaz, sarı ve mor) sağlık üzerine olumlu etkilerinin olduğu bilinmektedir. Bu 6 tip içinde kırmızı ve siyah Reishi en önemli sağlığı artırıcı etki göstermiştir ve her ikisi de bugün destek ürünleri satan marketlerde bulunmaktadır (Carlson, 1996).
Siyah Reishi (Ganoderma sinensis) belirsiz şekillidir ve yaklaşık 10 inç çapındadır. “Yabani” Reishi ifadesi Siyah Reishi için kullanılmaktadır. Siyah Reishi, düşük polisakkarit içeriğinden dolayı Kırmızı Reishi’den daha kalitesiz olarak düşünülmektedir. Yabani Mor Reishi görünüşe göre Kırmızı Reishi’ye benzemektedir, ancak mantar başlığının ortasında mor renkli bir bölüm bulunmaktadır. Reishi’nin bu tipi için Mor Reishi’lerde bu alan çok sınırlı olduğundan çok sınırlı çalışma bulunmaktadır (Babu and Subhasree, 2008).

Temel Biyoaktif Bileşikleri
G. lucidum; protein, yağ, karbonhidrat ve lif içerir. G. lucidum; % 1.8 kül, % 26–28 karbonhidrat, % 3–5 ham yağ, % 5 ham lif, %7–8% ham protein içermektedir (Mau ve ark., 2001).
Kültür çeşitlerinin besleyici bileşenleri yabani tipe benzemektedir. Yapılan çalışmalar sonucunda G. lucidum’un kimyasal kompozisyonunda suş, orijin, ekstraksiyon işlemi ve yetiştirme koşullarına bağlı olarak kalitatif ve kantitatif farklılıklar bulunmaktadır (Sanodiya ve ark., 2009).
G. lucidum ve ilgili türlerin kimyasal yapılarıyla ilgili çok fazla çalışma bulunmaktadır. G. lucidum’un meyve kısmı, miseli ve sporları yaklaşık 400 farklı biyoaktif bileşen içermektedir. Bu biyoaktif bileşenler triterpenoidler, polisakkaritler, nükleotidler, steroller, steroidler, yağ asitleri, proteinler, peptitler ve iz elementlerden oluşmaktadır (Stojkovic ve ark., 2014).

Triterpenler ve polisakkaritler
Triterpenlerin kimyasal yapısı lanosterollerin metaboliti olan lanostana dayanmaktadır (Klupp ve ark., 2015). Triterpenlerin ekstraksiyonu metanol, etanol, aseton, kloroform, eter ya da bu çözgenlerin karışımıyla elde edilmektedir. G. lucidum’dan elde edilen ilk triterpen ganoderik asit A ve B’dir. Daha sonra 100’den fazla triterpen tanımlanmıştır. Onlar arasında 50’den fazlası bu mantara özgüdür. Çok büyük miktarı ganoderik ve lusidenik asittir, ancak ganoderaller, ganoderioller, ganodermik asitler gibi diğer triterpenler de tanımlanmıştır (Kim ve Kim,1999, Min ve ark., 1999).
En az 140 farklı triterpen G. lucidum’da tanımlanmıştır. Büyük çoğunluğu ganoderik asitten oluşmaktadır ve bunlar acı tadı oluşturmaktadır. Ganosporerik asit A olarak adlandırılan triterpenoid sporların eterde çözülebilir fraksiyonlarından elde edilmektedir. Yapılan çalışmalar sporların misel ve meyve kısmından daha fazla triterpen içerdiğini göstermektedir. Sporlar aynı zamanda triterpen laktonları da içermektedir ve triterpenoidler 10 gruba ayrılırlar (Şekil 1) (Wasser, 2005).



Polisakkaritlerin 100 tipinden fazlası meyve kısmından, sporlardan, misellerden ve G. lucidum’un sıvı kültüründen ayrılan kısımdan izole edilebilmektedir. Molekül ağırlığı 4x105 ve 1x106 arasındadır. Onlar G. lucidum’ların tıbbi aktif bileşenlerinin ana kaynaklarından birini oluşturmaktadırlar. ß-D-glukanlar, heteropolisakkaritler ve glikoproteinler gibi G. lucidum polisakkaritleri izole edilmektedir ve tanımlanmaktadır (Chen ve ark., 1998; Wasser and Weis, 1999; Cheong ve ark., 1999).
Polisakkaritler ve triterpenler G. lucidum’daki aktif bileşenlerdir. Ancak, doğal ve ticari ürünlerde her bileşenin miktarı değişiklik gösterebilmektedir. Çizelge 2’de 11 tane rastgele olarak seçilmiş ticari ligzhi ürünlerinde belirlenen triterpen ve polisakkarit miktarı gösterilmiştir (Chang and Buswell, 2008). Triterpen içeriği en yüksek % 7.8 iken polisakkarit içeriği % 1.1-5.8 aralığında değişmiştir. Bu değişimlerin nedenleri, mantarların üretim metotlarındaki ve kullanılan mantar suşlarındaki veya çeşitliliklerinde farklılıklardır.

Proteinler
Biyoaktif olan bazı proteinler G. lucidum’dan izole edilmektedir. LZ-8 G. lucidum’dan izole edilen biyoaktif bir proteindir. Karbonhidratlara bağlanan glikoproteinler veya enzimatik olmayan proteinler olarak adlandırılan lektinlerde G. lucidum’da bulunmaktadır (Kawagishi ve ark., 1999).

Diğer bileşenler
Reishi mantarı, Mg, Ca, Zn, Mn, Fe, Cu, ve Ge gibi iz elementleri içermektedir. Sporlar; kolin, betain, tetrakosanoik asit, stearik asit, palmitik asit, ergosta-7, 22-dien-3-ol, nonadekanoik asit, behenik asit, tetrakosan, hentriakontan, ergosterol, and ß-sitosterolleri içermektedir. G. lucidum’un meyve kısmının mineral analizi sonucunda fosfor, silika, potasyum, kalsiyum ve magnezyumun ana mineral içeriğini oluşturduğu tespit edilmiştir. Demir, sodium, çinko, bakır ve manganez düşük miktarda tanımlanan mineral bileşenlerdendir. Kadmiyum, kurşun ve civa ise bulunan ağır metallerdendir (Chen ve ark.,1998). Çevreden toplanan Ganoderma spp. lerinin dondurularak kurutulmuş yapılarının % 10.2’sinin potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi temel mineral maddelerden oluşan mineral içeriğine sahip olduğu tespit edilmiştir (Chiu ve ark., 2000). Yapılan bu çalışmada kadmiyum ya da civa içeriğine rastlanılmamıştır. G. lucidum yaklaşık kuru ağırlıkta 72 µg/g selenium içermektedir (Falandysz, 2008). Bazı araştırmalar Ganoderma spp.’nin germenyum içeriğini de araştırmışlardır. Yapılan çalışmalara göre, Germenyumun G. lucidum’un meyve kısmında tanımlanan mineraller arasında en yüksek konsantrasyona sahip 5. mineral olarak tanımlanmıştır (Chen ve ark.,1998). Germenyum zorunlu bir mineral olmamasına rağmen, sağlık üzerine olumlu etkiler sağlayabilecek bir mineral olduğu yapılan çalışmalarla kanıtlanmıştır.
Reishi; sterol, aminoasit, çözülebilir protein, oleik asit, siklooktasülfür, ergosterol peroksit (5,8-epidioksi-ergosta-6,22E-dien-3-ol) ve serebrositler (4E’,8E)-N-D-2’-hidroksistearoyl-1-O- ß-D-glukopiranosil-9-metil-4-8-sfingadienin, and (4E,8E)-N-D-2’-hidroksipamitoyl-1-O-ß-D-glucopyranosil-9-metil-4-8-sfingadienin içermektedir. G. lucidum pıhtılaşmayı geciktiren bir enzim olan metalloproteazı ayrıca ergosterol (provitamin D2), nükleositler, nükleotitleri (adenozin ve guanozin) içermektedir (Paterson, 2006). Kim ve Nho (2004) ?-glukosidaz ve SKG-3’ün spesifik ve etkili inhibitörünün fizikokimyasal özelliklerini de tanımlamıştır. Fukuzawa ve ark. (2008) G. lucidum sporlarının birçok uzun zincirli yağ asitlerinin karışımını içerdiğini açıklamışlardır.

Sağlık üzerine etkisi
G. lucidum'un brons¸it, hepatit, hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları, AIDS, diyabet, kanser ve tümör gibi çes¸itli hastalıkları engellemek için uzun zamandır kullanıldıgˆı bilinmektedir (Wasser and Weis, 1999).
G. lucidum bağışıklık sistemini güçlendirmek için sağlıklı bireyler tarafından tüketilen populer bir destektir. G. lucidum’da bulunan polisakkaritlerin ve triterpenlerin kemopreventif (kimyasalların zararlı etkisini önleyici) ve/veya tümörüsidal etkilerinin olduğu tespit edilmiştir (Yuen ve Gohel, 2005). Tümörlü hayvan modellerinde angiogenesis ve metastasis üzerinde inhibitor etki oluşturduğu çalışma sonucunda bulunmuştur. Ancak, insan denemeleri için çalışmalar çok azdır (Yuen ve Gohel, 2005). G. lucidum’dan elde edilen ekstraktlar göğüs, pancreas, akciğer, deri ve prostat gibi çeşitli kanser hücreleri üzerinde karsinostatik etkiye sahiplerdir (Wachtel-Galor ve ark., 2005). G. lucidum ekstraktlarının anti-kanser aktivitelerinin birçok mekanizması vardır. Hücre çoğalmasını direkt azaltma mekanizması bunların başında gelmektedir (Tang ve ark., 2006). Yapılan çalışmalar göstermiştir ki G. lucidum ekstraktlarının kanser hücreleri tedavisinde hücre çevrimi tutuklanmasında sonuçlanan hücre çevrimiyle ilişkili proteinlerin düzenlenmesine yol açarak kullanımını göstermiştir (Jedinak ve ark., 2011; Wu ve ark., 2013) . Bazı araştırmacılar ise G. lucidum triterpenlerinin uygulanması sonucunda kanser hücrelerinin apoptosisini sağladığını tanımlamışlardır (Fukuzawa ve ark., 2008). (Thyagarajan ve ark. 2010) G. lucidum triterpen ekstraktlarınının kolon kanseri olan farelerde tümör büyümesini azalttığını göstermiştir.
Kanser metastası kanser hücrelerinin birincil tümörden ayrılması ve ikincil tumor oluşturan dokulara saldırması işlemidir (Leber ve Efferth, 2009) Hücredışı matriksi bozan protein ailesinden olan Matriks metalloproteinazların (MMP) kanser metastazını ilerlettiği yapılan çalışmalarla gösterilmiştir (Shuman Moss ve ark., 2012).

HIV üzerine G. lucidum’un olumlu etkisi içerdiği çeşitli bileşenlerden kaynaklanmaktadır ve bu bileşenlerin inhibitor etkisinin bulunduğu yapılan çalışmalarla kanıtlanmıştır. G. lucidum’daki triterpenoidler anti-HIV-1 proteaz aktivitesine sahip olduğu gösterilmiştir (Min ve ark., 1998).
G. lucidum’un nöro-koruyucu etkiye sahip olduğu Zhang ve ark. (2011) ve Zhao ve ark. (2011) tarafından kanıtlanmıştır. Bu koruyucu etkinin G. lucidum’un içerdiği metil GA-A (Kao ve ark., 2013), metil GA-B (Yarlagatta ve ark., 2013), GA-S1 (Carlsson, 1996), and GA-TQ (Babu ve Subhasree, 2008) triterpenoidlerinden kaynaklandığı açıklanmıştır (Şekil 2). Zhou ve ark. (2011), G. lucidum’un uzun sureli tüketimi sonucunda Alzheimer hastalığının ilerlemesini durdurduğunu belirlemişlerdir. Kenneth (1992) Reishi mantarının uykuya yardımcı olması açısından kullanılmasını tavsiye etmiştir. Kurutulmuş Reishi miselleri çevresel stresin oluşturduğu nevrozların tedavisinde çok etkilidir.
Ganoderma lucidum’un içerdiği Germanyum, polisakkaritler ve triterpenlerin yüksek konsantrayonu sayesinde hastaların bağışıklık sistemini geliştirildiği ve hücreye bağlı bağışıklığı artırdığı kanıtlanmıştır. Yapılan çalışmalar, Reishi ekstraktlarının astıma karşı olumlu etkisinin olduğu, cilt iltihabını azalttığı, göz nezlesi, bronşit, romatizma, omuz, boyun tutulmasının tedavisi için kullanıldığını ve önemli bir yan etki olmaksızın bağışıklık sisteminin yeterliliğinin gelişmesini sağladığını göstermiştir.


Kaynaklar
Babu, P. D., Subhasree, R. S., 2008. The Sacred Mushroom “Reishi”-A Review. American-Eurasian Journal of Botany 1(3): 107-110.
Bishop, K. S., Kao, C. H. J., Xu, Y., Glucina, M. P., Paterson, R. R. M., Ferguson, L. R., 2015. From 2000 years of Ganoderma lucidum to recent developments in nutraceuticals. Phytochemistry 114: 56–65.
Bozok, F., Eker, T., Sezer, G., Bozdogˆan, A., Dogˆan, H. H., Büyükalaca, S., 2016. Ganoderma lucidum Metanolik Ekstraktının Fitotoksik Etkilerinin ve Antioksidan Potansiyelinin Aras¸tırılması. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(3): 163-170.
Carlson, J., 1996. Reishi Mushroom. New Editions Health World, pp: 23-25.
Chang, S., T., Buswell, J. A., 2008. Safety, quality control and regulational aspects relating to mushroom nutriceuticals. Proc. 6th Intl. Conf. Mushroom Biology and Mushroom Products, Krefeld, Germany: GAMU Gmbh, 188–95.
Chen, J., H., Zhou, J., P., Zhang, L., N., Nakumura, Y., Norisuye, T., 1998. Chemical structure of the water-insoluble polysaccharide isolated from the fruiting body of Ganoderma lucidum. Poly. J., 30: 838–842.
Chen, T., Q., Li, K. B., He, X. J., Zhu, P. G., Xu, J., 1998. Micro-morphology, chemical components and identification of log-cultivated Ganoderma lucidum spore. Proc ’98 Nanjing Intl Symp Science & Cultivation of Mushrooms, ed. M. Lu, K. Gao, H. -F. Si and M. -J. Chen, 214. Nanjing, China. JSTC-ISMS.
Cheong, J., Jung, W., Park, W., 1999. Characterization of an alkali-extracted peptidoglycan from Korean Ganoderma lucidum. Arch. Pharm. Res., 22:515–519.
Chiu, S., W., Wang, Z. M., Leung, T. M., Moore, D., 2000. Nutritional value of Ganoderma extract and assessment of its genotoxicity and antigenotoxicity using comet assays of mouse lymphocytes. Food Chem Toxicol, 38:173–178.
Falandysz, J., 2008. Selenium in edible mushrooms. J Environ Sci Health C Environ Carcinog Ecotoxicol Rev 26 (3):256–99.
Fukuzawa, M., Yamaguchi, R., Hide, I., 2008. Possible involvement of long chain fatty acids in the spores of Ganoderma lucidum (Reishi Houshi) to its anti-tumor activity. Biol Pharm Bull 31:1933–1937.
Fukuzawa, M., Yamaguchi, R., Hide, I., Chen, Z., Hirai, Y., Sugimoto, A., Yasuhara, T., Nakata, Y., 2008. Possible involvement of long chain fatty acids in the spores of Ganoderma lucidum (Reishi Houshi) to its anti-tumor activity. Biol. Pharm. Bull. 31:1933–1937.
Gao, P., Hirano, T., Chen, Z., Yasuhara, T., Nakata, Y., Sugimoto, A., 2012. Isolation and identification of C-19 fatty acids with anti-tumor activity from the spores of Ganoderma lucidum (reishi mushroom). Fitoterapia 83: 490–499.
Jedinak, A., Thyagarajan-Sahu, A., Jiang, J., Sliva, D., 2011. Ganodermanontriol, a lanostanoid triterpene from Ganoderma lucidum, suppresses growth of colon cancer cells through ss-catenin signaling. Int. J. Oncol. 38: 761–767.
Kao, C. H. J., Jesuthasan, A. C., Bishop, K. S., Glucina, M. P., Ferguson, L. R., 2013. Anti-cancer activities of Ganoderma lucidum: active ingredients and pathways. Functional Foods in Health and Disease 3(2):48-65.
Kawagishi, H., Mitsunaga, S., Yamawaki, M., Ido, M., Shimada, A., Kinoshita, T., Murata, T., Usui, T., Kimura, A., Chiba, S., 1999. A lectin from mycelia of the fungus Ganoderma lucidum. Phytochemistry, 44: 7–10.
Kenneth, J., 1992. Reishi: Ancient herb for modern times. Sylvan Press.
Kim, H., W., Kim, B., K., 1999. Biomedical triterpenoids of Ganoderma lucidum (Curt.: Fr.) P. Karst. (Aphyllophoromycetideae). Int. J. Med. Mush- rooms 1 (2): 121–138.
Kim, S. D., Nho, H. J., 2004. Isolation and characterization of alpha-glucosidase inhibitor from the fungus Ganoderma lucidum. J Microbiol 42:223–227.
Klupp, N., L., Chang, D., Hawke, F., Kiat, H., Cao, H., Grant, S. J., Bensoussan, A., 2015. Ganoderma lucidum mushroom for the treatment of cardiovascular risk factors. Cochrane Database of Systematic Reviews 2: 1-52.
Leber, M., F., Efferth, T., 2009. Molecular principles of cancer invasion and metastasis. Int. J. Oncol. 34: 881–895.
Lu, Q. Y., Jin, Y., S., Zhang, Q., Zhang, Z., Heber, D., Go, V. L. W., Li, F., P., Rao, J., Y., 2004. Ganoderma lucidum extracts inhibit growth and induce actin polymerization in bladder cancer cells in vitro. Cancer Letters, 216: 9-20.
Mau, J. L., H. C. Lin, and C. C. Chen. 2001. Non-volatile components of several medicinal mushrooms. Food Res Int 34:521–6.
Min, B., S., Nakamura, N., Miyashiro, H., Bae, K., W., Hattori, M., 1999. Triterpens from the spores of Ganoderma lucidum and their inhibitory activity against HIV-1 protease. Chem. Pharm. Bull. 46: 1607–1612.
Min, B., S., Nakamura, N., Miyashiro, H., Bae, K., W., Hattori, M., 1998. Triterpenes from the spores of Ganoderma lucidum and their inhibitory activity against HIV-1 protease. Chem. Pharm. Bull. 46, 1607–1612.
Paterson, R., R., 2006. Ganoderma—a therapeutic fungal biofactory. Phytochemistry 67 (18):1985–2001.
Sanodiya, B. S., G. S. Thakur, R. K. Baghel, G. B. Prasad, and P. S. Bisen. 2009. Ganoderma lucidum: A potent pharmacological macrofungus. Curr Pharm Biotechnol 10(8):717–42.
Shuman Moss, L., A., Jensen-Taubman, S., Stetler-Stevenson, W., G., 2012. Matrix metalloproteinases: changing roles in tumor progression and metastasis. Am. J. Pathol. 181: 1895–1899.
Stojkovic, D. S., Barros, L., Calhelha, R. C., Glamoclija, R., Ciric, A., van Griensven, L. J. L. D., Sokovic, M., Ferreira, I., C., F., R., 2014. A detailed comparative study between chemical and bioactive properties of Ganoderma lucidum from different origins. Int J Food Sci Nutr 65(1): 42–47.
Tang, W., Liu, J. W., Zhao, W. M., Wei, D. Z., Zhong, J. J., 2006. Ganoderic acid T from Ganoderma lucidum mycelia induces mitochondria mediated apoptosis in lung cancer cells. Life Sci 80:205–11.
Thyagarajan, A., Jedinak, A., Nguyen, H., Terry, C., Baldridge, L.A., Jiang, J., Sliva, D., 2010. Triterpenes from Ganoderma lucidum induce autophagy in colon cancer through the inhibition of p38 mitogen-activated kinase (p38 MAPK). Nutr. Cancer 62: 630–640.
Wachtel-Galor, S., Choi, S. W., Benzie, I. F. F., 2005. Effect of Ganoderma lucidum on human DNA is dose dependent and mediated by hydrogen peroxide. Redox Rep 10 (3):145–9.
Wasser, S. P., 2005. Reishi or Ling Zhi (Ganoderma lucidum). In Encyclopedia of Dietary Supplements, Edited by Paul M. Coates, Marc R. Blackman, Gordon Cragg, Mark Levine, Joel Moss, Jeffrey D. White. Library of Congress Cataloging-in-Publication Data. Marcel Dekker, New York, USA, 605p.
Wasser, S., P., Weis, A., L., 1999. Medicinal properties of substances occurring in higher Basidiomycetes mushrooms: current perspectives (review). Int. J. Med. Mushrooms, 1 (1): 31–62.
Wu, G., S., Guo, J., J., Bao, J., L., Li, X.,W., Chen, X., P., Lu, J., J., Wang, Y., T., 2013. Anti-cancer properties of triterpenoids isolated from Ganoderma lucidum – a review. Expert Opin. Investig. Drugs 22: 981–992.
Yarlagadda, R., Lemma, T., Wolde-Mariam, M., Gebrelibanos, M., Sintayehu, B., Ahmed, S. M., 2013. A systematic review on some medicinal mushrooms showing antioxidant and anticancer activities. Medical Data 5(3): 253-260.
Yuen, J., W., Gohel, M. D., 2005. Anticancer effects of Ganoderma lucidum: A review of scientic evidence. Nutr Cancer 53:11–7.
Zhang, X., Q., Ip, F., C., Zhang, D., M., Chen, L., X., Zhang, W., Li, Y., L., Ip, N., Y., Ye, W., C., 2011. Triterpenoids with neurotrophic activity from Ganoderma lucidum. Nat. Prod. Res. 25: 1607–1613.
Zhao, S., Ye, G., Fu, G., Cheng, J.-X., Yang, B.B., Peng, C., 2011. Ganoderma lucidum exerts anti-tumor effects on ovarian cancer cells and enhances their sensitivity to cisplatin. Int. J. Oncol. 38: 1319–1327.
Zhou, Y., Qu, Z.Q., Zeng, Y.S., Lin, Y.K., Li, Y., Chung, P., Wong, R., Hagg, U., 2012. Neuroprotective effect of preadministration with Ganoderma lucidum spore on rat hippocampus. Exp. Toxicol. Pathol. 64: 673–680.

Kasım 2017 sayısının 90.sayfasında yayımlanmıştır. 

Yazarın diğer yazıları