Gıdada ambalaja ne kadar güveniyoruz?

Acaba yiyecek ve içecekleri alırken lezzeti mi ambalajı mı kararımızı etkiliyor?

Nur Coşkun İstanbulluoğlu
nurcoskun@net-iletisim.com


Rengarenk ambalajlı gıda ürünleri defilesi her markette karşımıza sıklıkla çıkıyor. İştah açıcı tasarımlardaki ambalajlar ürünü çok daha kolay sattırıyor. Lezzetini bilmediğimiz bir ürünü sadece ambalajının cazibesine kapılarak almışlığımız vardır. Rakiplerden farklı olmak veya farkındalık yaratmak, rakiplerden sıyrılabilmek rekabetin temel kurallarından...Tüketiciler gıdaları çoğunlukla hür iradeleri ile seçtiğini zannederken, bu hürriyeti yönlendiren etkenlere bilinçli ya da bilinçsiz olarak maruz kalıyor...

Acaba yiyecek ve içecekleri alırken lezzeti mi ambalajı mı kararımızı etkiliyor? Ambalajı sadece gıdanın üzerindeki bir kılıf olarak mı görüyoruz yoksa üzerindekileri merak ve dikkat ile okuma alışkanlığımız var mı? Ambalajlı mı yoksa açıkta satılan ürünleri mi daha çok tercih ediyoruz? Halk arasında eskilere dayanan pakete girmiş ürün daha pahalıdır algısı ne kadar sağlıklı ve ne kadar doğru? Buna benzer soruların cevaplarını araştırabildiğimiz oranda ambalajlı ürün farkındalığımız seviye atlıyor belki de...

İnsanların bilgi alma ve alışkanlık kazanmaya en elverişli oldukları dönem okul çağları. Bu dönemlerde çocuklara ve gençlere kazandırılacak beslenme alışkanlıklarının yetişkinliğe taşınabileceği gerçeği araştırmalarla pek çok kez kanıtlanmış. İşte Türkiye’de gençler arasında yapılmış araştırmalardan birinde yer alan sonuçlardan bir kaç örnek. Ortaöğretim ve üniversite seviyesinde rastgele örnekleme ile seçilmiş yaklaşık 500 gence, gıda hijyeni ve ambalajlı gıda tüketim alışkanlıkları üzerine sorular sorulmuş. Araştırma gösteriyor ki; genç kızlar yüzde 70,1 genç erkeklere yüzde 56,2 göre ambalajlı gıdaları daha fazla tercih ediyor.

Cinsiyet ve öğrenim düzeylerine göre gençlerin yarıdan fazlası yüzde 58,2 gıda ürünlerini tamamen kendi tercihleri doğrultusunda seçtiklerini belirtirken, yüzde 28,9’u ailesinden etkilendiğini, yüzde 7,9’u ise arkadaşlarından etkilendiğini belirtiyor.

Gençler ambalajlı ürün seviyor

Gençlerin yüzde 64,2’si sadece ambalajlı gıdaları tüketiyor. Yaklaşık yüzde 30’u ambalajlı ve açıkta satılan gıdaları birlikte tercih ettiklerini belirtirken, yüzde 5,9’u açıkta satılan gıdaları tercih ediyor. Ambalajda son kullanma tarihine dikkat eden gençlerin oranı yüzde 60,7 iken ambalajın açık olup olmamasına dikkat edenlerin oranı ise sadece yüzde 14,7. Ambalajlı ürün satın alırken hiçbir şeye dikkat etmediğini belirtenler gençler bile var. Peki ya etiket bilgisi okuma: Her zaman okuduklarını belirten gençler (yüzde 51,3), okumadığını belirtenler ise (yüzde 48,7). Etiket okumaya ilgi ve ilgisizlik birbirine yakın görülüyor. Ancak kızlar erkeklere göre etiket bilgilerini daha çok okuyor. Gençlerin yüzde 75,7'si ambalajlı gıdalardaki etiket bilgilerini yeterli buluyor. Ancak araştırmaya katılan gençlerin yüzde 37,1’i etiket bilgilerinde gıda ile ilgili bilgilerin tamamının yazılmadığını, yüzde 12,1’i etiket bilgilerini anlaşılır bulmadıklarını belirtiyor. Araştırıcıların diğer önemli bir tespiti ise; tüketicilerin eğitim seviyesi ve yaşları arttıkça gıda reklâmlarını inandırıcı bulma oranı düşüyor.

Aslında bütün bu çalışmalar gösteriyor ki gençlerin güvenli gıda tüketimi
konusundaki tercihleri ve ambalajlı gıda etiketleri hakkındaki bilgi ve davranışları, aileden aldığı görgü, bilgi ve eğitimle doğru orantılı. Bilgi ve eğitimin her konuda olduğu gibi, tüketiciye sağlıklı beslenmenin ipuçlarını bulmada da rehberlik ettiği yadsınamaz bir gerçek. Tüketici olarak her yaşta ambalajlı ürün kullanmaya özen gösterelim evet...ama bunun yanında ambalajın içindeki ile üzerindeki bilgilerin kalite ve gıda güvenliği açısından yanıltıcı olmadığını test edebilecek deneyime sahip olmayı da ihmal etmeyelim.

Unutmayalım ki sağlıklı koşullarda üretilmiş ambalajlı ürün açıkta satılan ürüne göre daha özenli ve kalitelidir. Özellikle büyük şehirlerde, tüketiciye ulaşana kadar kilometrelerce seyahat eden gıda ürünlerini en sağlıklı hali ile sofralarımıza ulaştırılabilme becerisi açıkta taşınarak değil, ambalajda korunarak mümkündür.


Kaynakça 
“Gençlerin (14-24 yaş) Gıda Hijyeni ve Ambalajlı Gıdaların Tüketimi Konusundaki Bilgi ve Davranışlarının İncelenmesi” Araştırması
Hazırlayanlar: Gamze Alpuğuz, Figen Erkoç, Bülent Mutluer, Meryem Selvi
Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Gazi Eğitim Fakültesi, Gazi Üniversitesi, Ankara
Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi Cilt 66 ? Sayı 3 ? 2009

Kasım 2017 sayısının 30.sayfasında yayımlanmıştır.