R.Petek  Ataman

R.Petek Ataman

Uzman Gözüyle

“Güvenli gıda, güvenli gelecek projesi”

Gıda güvenliği konusunda tüketicilerin ve KOBİ’lerin bilinç düzeylerini artırmada yeni bir adım: “Güvenli gıda, güvenli gelecek projesi”

Tüm sorunlar dikkate alınarak, “Güvenli Gıda, Güvenli Gelecek Projesi” hazırlanmış ve çalışmalarına başlanmıştır. Her alanda ulusal gelişmişliğin arttırılması hedefiyle birçok sivil toplum projesi geliştirmiş olan Anadolu Kalkınma Derneği, AB Sivil Toplum Diyaloğu Programı kapsamında bir proje olan “Güvenli Gıda, Güvenli Gelecek Projesi” ile çeşitli ortamlar ve araçlarla iki temel hedef kitleye ulaşılmayı, gıda güvenliği ile ilgili temel bilgileri aktarmayı ve farkındalıkların arttırılmasını amaçlamaktadır.

Petek ATAMAN
Gıda Mühendisi
Proje Çalışma Grubu Üyesi ve Eğitmeni

Gıda güvenliğinin, toplum sağlığı açısından en önemli konulardan biri olduğu artık tartışmasız bir gerçek olarak kabul edilmektedir. Güvenli gıdaya ulaşılamaması durumunda gıda kaynaklı hastalıklarla karşılaşmak neredeyse kaçınılmaz bir sonuç olarak karşımıza çıkmaktadır. İçinde bulunduğumuz zaman diliminde, toplumun her kesimi gıdalar ile sağlık arasındaki temel ilişkiyi kavramış ve bilinçli bir tüketici olmak için çaba sarf etmektedir. Ancak, tüketicinin bilgiye ulaşmadaki isteği ve çabası karşısında, gerçek konu uzmanlarından tüketiciye bütünlüğü olan bilgi sunulamamaktadır. Bu konuda yapılan çok değerli çalışmalar vardır. Bu çalışmalar hepimiz aracılığı ile ilgi duyanlara ulaştırılmaya çalışılmaktadır, ancak yetersiz kalındığı da bir gerçektir. Bu durumun tartışmaya değer pek çok nedeni vardır. Aslında sıkça ilgili tüm kesimlerle bir arada tartışılmaktadır da.

Diğer yandan, tüketicinin hassasiyeti karşısında, bu durumdan yararlanarak medyatik olmaya çalışan, bilgi kirliliği yaratan ve konu uzmanı olduğunu ima eden de bir kesim vardır. Sayıları bir elin parmaklarını geçmeyen bu kişilerin ifadeleri; sansasyonel ifadeler olduğundan ve çoğunlukla tüketicileri korkutarak, heyecanlandırdıklarından, medya organlarında daha çok yer almakta, tüketicilere daha kolay ulaşmaktadır. Bu durum tüketicilerin aklını karıştırmakta, bu şekilde edindikleri gıda güvenliği algısı zaman zaman yanlış adımlar atmalarına neden olmakta, onları kayıt dışına itmektedir.

Tüketicilere güvenli gıda arzını sağlamada bir diğer önemli engel de, küçük ve orta ölçekli işletmelerin bilinç düzeyinin çoğunlukla düşük olması, yasal düzenlemeleri takipte ve yorumlamada sıklıkla sorun yaşamaları ve sorumluluklarından yeterince haberdar olmamalarıdır.

İşte tüm bu sorunlar dikkate alınarak, “Güvenli Gıda, Güvenli Gelecek Projesi” hazırlanmış ve çalışmalarına başlanmıştır. Her alanda ulusal gelişmişliğin arttırılması hedefiyle birçok sivil toplum projesi geliştirmiş olan Anadolu Kalkınma Derneği, AB Sivil Toplum Diyaloğu Programı kapsamında bir proje olan “Güvenli Gıda, Güvenli Gelecek Projesi” ile çeşitli ortamlar ve araçlarla iki temel hedef kitleye ulaşılmayı, gıda güvenliği ile ilgili temel bilgileri aktarmayı ve farkındalıkların arttırılmasını amaçlamaktadır.

Tarım Balıkçılık tematik alanı çerçevesinde hazırlanmış olan “Güvenli Gıda Güvenli Gelecek Projesi” Almanya tüketici Örgütü Verbraucherzentrale Schleswig-Holstein’ın işbirliği ile yürütülmektedir. Verbraucherzentrale Schleswig-Holstein’ın tüketiciye ulaşmada engin deneyimi olduğunu, özellikle gıda güvenliği konusunda tüketiciye yönelik oldukça kapsamlı içerik ürettiğini özellikle vurgulamak gerekir. Bu işbirliği her iki taraf için de verimli ve faydalı bir biçimde yürümektedir.

Projenin amacını gerçekleştirmek için yukarıda ifade edilen tespitler doğrultusuna, hedef kitlelerden birini; yasalarımız gereği güvenli gıdayı halka arz etmekten sorumlu olan üreticiler içerisinde yer alan orta ve küçük ölçekli işletmeler oluşturmaktadır. Bilindiği gibi, Türkiye’de var olan gıda işletmelerinin sayıca büyük çoğunluğu küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşmaktadır. Söz konusu işletmeler gerek bilgi düzeyleri, gerekse ekonomik nedenlerle eğitime ve güncel bilgiye ulaşmada sıkıntı yaşamaktadırlar. Yasal sorumlulukları ve gıda güvenliğinin sağlanmasına yönelik atılması gereken adımlar ile ilgili yeterli donanıma sahip bulunmamaktadırlar.

Projenin diğer hedef kitlesini ise tüketiciler yani halk oluşturmaktadır. Tüketiciler gıda güvenliğine dair zincirin son ve en önemli halkasıdır. Tüketicinin bilgi seviyesinin ve farkındalığının arttırılması, gıda güvenliğinin sağlanmasına yönelik büyük bir adım olacaktır.

Hedef kitlelere ulaşmada (aslında bunun ne kadar zor olduğunu yıllardır deneyimlerimizden bilerek): yüz yüze eğitim ve seminerler yapılması; kitap, broşür, afiş gibi basılı materyaller kullanılması ve interaktif web portali oluşturulması hedeflenmiştir.

Yüz yüze eğitim ve seminerlere katılacak tüketiciler; halk eğitim merkezleri ve belediyeler aracılığı ile ulaşılacak orta yaş tüketici grubu ve genç kesimi temsil eden ve sahip olacakları bilgiyi profesyonel meslek hayatlarında da kullanabilecek kız meslek lisesi öğrencileri olarak belirlenmiştir. Ankara bu hedef kitle için pilot bölge seçilmiştir.

Orta ve küçük ölçekli işletmelere ise, esnaf odaları ve ticaret odaları kanalıyla ulaşılacaktır. Gıda sanayinin yaygın olduğu illerden 10 tanesinde küçük ve orta ölçekli işletmelere gıda hijyeni ve gıda mevzuatı ile ilgili seminerler verilecektir.

İnteraktif web portali ve sosyal medya ortamları ile de ülke çapında tüketicilere ve gıda üreticilerine ulaşılması hedeflenmektedir. Portalin İngilizce sayfaları uluslararası kitlelere de ulaşmayı sağlayacaktır. Böylece, paylaşılması hedeflenen bilgilerin hızla ve en geniş biçimde yayılması amaçlanmaktadır. Web portalinde bugüne kadar bu alanda uluslararası kuruluşların ve çeşitli ülkelerin yaptığı değerli çalışmaların çıktılarına yer verilecektir. Bu amaçla, yurt dışında tüketicilere aktif bilgi sağlayan kurumların sayfalarından bilgiler de Türkçeleştirilerek web sayfasından hedef kitlenin hizmetine sunulacaktır.

Tüketiciler web sayfasından sorularını yöneltebileceklerdir. Özellikle gıda etiketi okumada tüketiciye eğitim verilmesi gerekliliği yıllardır her ortamda dile getirilmektedir. Aynı şekilde üreticinin de en çok bu alanda yardıma ihtiyaç hissettiği bilinmektedir. Bu nedenle web sayfasında tüketicilere ve üreticilere yönelik olarak interaktif bilgilendirme hazırlanmaktadır. Bu araçları kullanan tüketicilerin etiketleri daha gerçekçi biçimde anlayacakları ve ürünü tanımak için kullanabilecekleri düşünülmektedir.

Proje süresince gıda güvenliği açısından önemli olan, ayrıca tüketici gündeminde yer tutan gıda hijyeni, gıda katkı maddeleri, gıdalarla temas eden madde ve malzemeler, gibi konular da ele alınacaktır.

Proje web sayfası hazırlık aşamasında olup, hizmete girdiğinde proje ve proje ekibi ile ilgili ayrıntılı bilgiye, eğitim dokümanlarına ve diğer bilgilere http://www.guvenligidaguvenligelecek.org/ sayfasından ulaşmak mümkün olacaktır.

15 ay sürecek olan projede; gıda güvenliğine yönelik yukarıda özet olarak anlatılmaya çalışılan amaçlara ilaveten, AB üye ülkelerindeki sivil toplum örgütleri ile işbirliğinin geliştirilmesi ve AB içinde bu tür örgütlerin pozisyonlarının, bakış açılarının anlaşılması, bilgi ve deneyim paylaşımının sağlanması da hedeflenmektedir.

Projenin tamamlanmasının ardından da interaktif web portali üzerinden üretici ve tüketicilere yönelik bilgilendirmeler devam edecektir. Ayrıca benzer konularda farklı hedef kitlelere ulaşmayı sağlayacak takip projelerinin yapılması da planlanmaktadır.

Eylül 2016 sayısının 32. sayfasında yayımlanmıştır.